GERİ DÖN

Ders Öğretim Planı

Dersin Kodu Dersin Adı Dersin Türü Yıl Yarıyıl AKTS
EBRPD7032 Şema Terapi ve Erken Dönem Uyumsuz Şemalarla Çalışma Ders 1 2 5,00

Dersin Seviyesi

Yüksek Lisans

Dersin Sunulduğu Dil

Dersin Amacı

Bu dersin amacı, öğrencilere Şema Terapi’nin kuramsal temellerini, erken dönem uyumsuz şemaların (EDUŞ) gelişimini, şema modları kavramını ve bu şemalarla çalışmada kullanılan terapötik stratejileri kazandırmaktır. Ders sonunda öğrencilerin, şema terapiyi vaka formülasyonu ve müdahale düzeyinde uygulayabilecek bilgi ve beceriye sahip olmaları hedeflenir.

Dersi Veren Öğretim Görevlisi Görevlileri

Dr. Öğretim Üyesi Zafer KORKMAZ

Öğrenme Çıktıları

1 Şema Terapi kuramını ve erken dönem uyumsuz şemaların (18 şema) gelişimsel kökenlerini, sınıflandırılmasını ve işlevsel özelliklerini açıklar ve klinik olgular üzerinde tanımlar.
2 Bir vaka bağlamında şema modları (çocuk modları, baş etme modları, içsel eleştiren modu ve sağlıklı yetişkin modu) ile şema örüntülerini değerlendirir ve bütüncül bir vaka formülasyonu oluşturur.
3 Şema Terapiye özgü bilişsel, yaşantısal ve davranışsal müdahale tekniklerini (imgelenme, sandalye çalışması, sınırlı yeniden ebeveynlik, şema günlüğü) uygulamalı olarak gösterir ve terapötik ilişki içinde kullanır.

Öğrenim Türü

Birinci Öğretim

Dersin Ön Koşulu Olan Dersler

Yok

Ders İçin Önerilen Diğer Hususlar

Dersler teorik anlatımın yanı sıra olgu tartışmaları, rol oynama ve video gösterimleri ile desteklenecektir. Öğrencilerin kendi şema profillerini tanıması amacıyla bireysel ölçek uygulamaları yapılacaktır.

Dersin İçeriği

Şema Terapi’nin tarihçesi ve bilişsel-davranışçı, bağlanma, nesne ilişkileri kuramlarıyla ilişkisi; erken dönem uyumsuz şemaların (18 şema) tanımı, sınıflandırılması ve değerlendirilmesi; şema modları (çocuk, işlevsel olmayan baş etme, içsel eleştiren, sağlıklı yetişkin); şema ölçme araçları (Young Şema Ölçeği, Şema Mod Ölçeği); bilişsel, yaşantısal ve davranışsal müdahale teknikleri (imgelenme, sandalye çalışması, mektup yazma, şema günlüğü); terapötik ilişkinin kullanımı (sınırlı yeniden ebeveynlik); vaka formülasyonu ve tedavi planlaması; farklı psikopatolojilerde (kişilik bozuklukları, depresyon, anksiyete, yeme bozuklukları) şema terapi uygulamaları.

Haftalık Ayrıntılı Ders İçeriği

Hafta Teorik Uygulama Laboratuvar
1 Şema Terapi’nin tanımı, gelişimi ve kuramsal kökenleri Bilişsel-davranışçı terapi, bağlanma kuramı, nesne ilişkileri kuramı ile ilişkisi Şema Terapi’nin diğer psikoterapi ekollerinden farkları
2 Şema kavramı ve gelişimsel süreci 18 erken dönem uyumsuz şemanın tanıtımı Şema alanları: Kopukluk ve Reddedilmişlik, Zedelenmiş Özerklik, Zedelenmiş Sınırlar, Diğerleri Yönelimlilik, Aşırı Tetikte Olma
3 İlk 9 şemanın tanımı, gelişimsel kökenleri, yaşam görünümleri Örnek vaka tartışmaları
4 Diğer 9 şemanın tanımı, gelişimsel kökenleri, yaşam görünümleri Şema ölçme araçları: Young Şema Ölçeği (YSÖ-3) uygulama ve yorumlama
5 Şema modu kavramı ve şemalarla ilişkisi Çocuk modları (öfkeli, terk edilmiş, dürtüsel vb.) İşlevsel olmayan baş etme modları (itaatkâr, aşırı telafi edici, kaçıngan) İçsel eleştiren modu (cezalandırıcı ve talepkâr ebeveyn) Sağlıklı yetişkin modu
6 Klinik görüşme ve şema değerlendirme süreci Şema Mod Ölçeği (SMI) uygulaması Vaka formülasyonu yapılandırma (şema, mod, baş etme döngüsü)
7 vaka formülasyonu ödevi değerlendirmesi
8 Şema geçerliliğini sınama, şema yeniden yapılandırma Şema günlüğü ve şema kartları Olgu örnekleri ile bilişsel müdahale alıştırmaları
9 İmgeleme (görselleştirme) çalışmaları Geçmişe dönük imgeleme ve şema kökenleriyle çalışma
10 Sandalye çalışması (boş sandalye tekniği) Mektup yazma, yeniden ebeveynlik imgelemesi Rol oynama ile uygulamalı alıştırmalar
11 Şema kalıplarını değiştirmeye yönelik davranışsal deneyler Sağlıklı yetişkin modunu güçlendirme Sınırlı yeniden ebeveynlik konsepti ve uygulaması Empatik konfrontasyon
12 Kişilik bozukluklarında (özellikle borderline ve narsisistik) şema terapi Depresyon ve anksiyete bozukluklarında şema terapi
13 Yeme bozuklukları, travma sonrası stres bozukluğu ve çift terapisinde şema yaklaşımı Şema terapide etik ilkeler, kültürel duyarlılık ve sınırlılıklar
14 Öğrencilerin klinik veya hayali vakalarını sunması Grup süpervizyonu formatında geri bildirim Vaka formülasyonu ve müdahale planlamasının tartışılması
15 Dönem boyunca işlenen temel kavramların tekrarı Öğrenci yansımaları ve soru-cevap Dönem sonu sınavına hazırlık (final)

Ders Kitabı Malzemesi Önerilen Kaynaklar

Young, J. E., Klosko, J. S., & Weishaar, M. E. (2019). Şema Terapi: Uygulayıcı Rehberi (Çev. Ed. T. Soygür). Psikonet Yayınları. Rafaeli, E., Bernstein, D. P., & Young, J. E. (2011). Şema Terapi: Ayırt Edici Özellikler. Türkçe çeviri. Arntz, A., & Jacob, G. (2018). Şema Terapiyi Öğrenmek: Klinik Uygulama İçin Adım Adım Kılavuz. Litera Yayıncılık. Young, J. E. (1999). Cognitive Therapy for Personality Disorders: A Schema-Focused Approach (3rd ed.). Professional Resource Press. Akademik makaleler ve vaka örnekleri (dersin öğrenim yönetim sistemi üzerinden paylaşılacaktır).

Planlanan Öğrenme Aktiviteleri ve Metodları

Etkileşimli anlatım ve sunumlar Küçük grup ve büyük grup tartışmaları Vaka çalışmaları ve vaka formülasyonu alıştırmaları Şema ve mod envanterlerinin uygulanması ve yorumlanması Yaşantısal tekniklerin (imgelenme, sandalye çalışması) rol oynama yoluyla denenmesi Klinik rol oynama ve süpervizyon benzeri geri bildirim Bireysel okuma ve ödev hazırlama

Değerlendirme

Yarıyıl (Yıl) Sonu Etkinlikleri Adet Değer
Final Sınavı 1 100
Toplam 100
Yarıyıl (Yıl) Sonu Etkinlikleri 100

Staj Durumu

yok

İş Yükü Hesaplaması

Etkinlikler Sayısı Süresi (saat) Toplam İş Yükü (saat)
Final Sınavı 1 1 1
Derse Katılım 1 42 42
Bireysel Çalışma 1 84 84
Toplam İş Yükü (saat) 127

Program ve Öğrenme Çıktıları İlişkisi

PÇ 1 PÇ 2 PÇ 3 PÇ 4 PÇ 5 PÇ 6 PÇ 7 PÇ 8 PÇ 9 PÇ 10 PÇ 11 PÇ 12 PÇ 13 PÇ 14 PÇ 15 PÇ 16 PÇ 17 PÇ 18 PÇ 19 PÇ 20
ÖÇ 1 4 5 4 5 5 4 4 5 4 4 5 5 4 4 5 4 4 4 4 5
ÖÇ 2 4 4 4
ÖÇ 3 5 4 4 4 4 5
* Katkı Düzeyi : 1 Çok düşük 2 Düşük 3 Orta 4 Yüksek 5 Çok yüksek