GERİ DÖN
Ders Öğretim Planı
| Dersin Kodu | Dersin Adı | Dersin Türü | Yıl | Yarıyıl | AKTS |
|---|---|---|---|---|---|
| FBBYT7000 | Bilimsel Araştırma ve Yayın Teknikleri | Ders | 1 | 1 | 5,00 |
Dersin Seviyesi
Yüksek Lisans
Dersin Sunulduğu Dil
Dersin Amacı
Bilimsel Araştırma ve Yayın Teknikleri” dersinin temel amacı, lisansüstü öğrencilerine bilimsel düşünme becerisi kazandırmak, araştırma süreçlerini sistematik bir şekilde planlayıp yürütmelerini sağlamak ve akademik yazım–yayın ilkelerine hâkim olmalarını desteklemektir. Bu ders, bilginin doğasını, bilimsel yöntemin mantığını, araştırma tasarımını, etik kuralları ve yayın süreçlerini bütüncül bir çerçevede ele alarak öğrencinin kendi alanında nitelikli, özgün ve etik değerlere uygun çalışmalar üretebilmesini hedefler. Öğrencinin, literatür taramasından hipotez geliştirmeye, veri toplamadan analiz ve raporlamaya kadar uzanan tüm araştırma aşamalarını bilinçli bir şekilde yönetebilmesi ve akademik camiada geçerli yazım standartlarına uygun biçimde ürün ortaya koyabilmesi dersin ana kazanımları arasındadır.
Dersi Veren Öğretim Görevlisi Görevlileri
Prof. Dr. Şevket ALP
Öğrenme Çıktıları
| 1 | Bilgi, bilimin ne olduğunu ve toplumsal önemini kavrar. |
| 2 | Bilimsel araştırmanın temel kavramlarını, yöntemlerini ve aşamalarını açıklayabilir; farklı araştırma tasarımlarını karşılaştırabilir. |
| 3 | Akademik literatürü sistematik şekilde tarayarak araştırma problemi, amaç ve hipotez geliştirebilir. |
| 4 | Nicel ve nitel veri toplama tekniklerini uygun bağlamlarda seçip uygulayabilir; elde edilen verileri temel analiz yöntemleriyle değerlendirebilir. |
| 5 | Bilimsel rapor, makale ve tez yazımında akademik yazım kurallarını, etik ilkeleri ve kaynak gösterme standartlarını doğru şekilde kullanabilir. |
| 6 | Bilimsel çalışmaları eleştirel bir bakışla analiz edebilir; güçlü ve zayıf yönlerini belirleyerek tartışma ve yorum geliştirebilir. |
Öğrenim Türü
Birinci Öğretim
Dersin Ön Koşulu Olan Dersler
Yok
Ders İçin Önerilen Diğer Hususlar
Yok
Dersin İçeriği
Dersin içeriği, bilginin ve bilimin ne olduğu, bilimsel düşünme ve yöntem, araştırma tasarımları (keşfedici, tanımlayıcı, nedensel), nicel ve nitel yöntemler, hipotez ve değişkenler, literatür taraması, veri toplama ve analiz süreçleri gibi temel başlıkları kapsamaktadır. Ayrıca akademik yazım ilkeleri, tez ve makale bölümlerinin yapısı, alıntılama ve kaynakça kuralları, bilimsel etik, intihal ve yayın süreci ile akademik veri tabanlarına erişim ve doğru arama teknikleri de ders kapsamında ele alınmaktadır.
Haftalık Ayrıntılı Ders İçeriği
| Hafta | Teorik | Uygulama | Laboratuvar |
|---|---|---|---|
| 1 | 1. Bilginin Toplumsal Değişimdeki Rolü • Tarım Toplumu: Göçebe yaşamdan yerleşik hayata geçiş, üretimin artması. • Sanayi Toplumu: Seri üretim, kentleşme, çekirdek ailenin ön plana çıkması. • Bilgi Toplumu: Bilginin sermaye haline gelmesi, teknolojiye dayalı üretim. • Bilgi Tanımı: İnsan ile nesne arasındaki ilişki. • Bilginin Önemi: Karar alma, problem çözme, gelişim, güç ve kontrol. • Bilgi Kaynakları: Duyular, sezgiler, sanat, anlatılar. | ||
| 2 | 2. Bilim Nedir ve Medeniyetimizdeki Önemli bilim İnsanları? • Bilim Tanımı: Doğal ve fiziksel dünyayı inceleyen sistematik çalışmalar. • Bilimsel Bilgi Katmanları: Günlük deneyim, gözlem, mantık ve matematik. • Bilim Felsefesi ve Bilgi: Bilimin doğasını, yöntemlerini, sınırlarını ve toplumsal işlevini inceleyen felsefi disiplindir. • Bilgi ve Bilgi Türleri: Bilginin tanımını ve çeşitlerini (örneğin gündelik bilgi, bilimsel bilgi, teknik bilgi, felsefi bilgi) kapsar. • Bilgi Yöntemleri: Bilgiye ulaşmada kullanılan yöntemleri (gözlem, deney, akıl yürütme, sezgi, tümevarım, tümdengelim vb.) içerir. • Medeniyetimizden bazı örnekler • Câbir bin Hayyân (Kimya ve simya) • Hârizmî (Cebir ve matematik) • Farabi (Felsefe) • İbn-i Heysem (Optik ve bilimsel yöntem) | ||
| 3 | 3. Bilimsel Yöntem ve Akıl Yürütme • Tümdengelim (Dedüksiyon): Genelden özele çıkarım. • Tümevarım (Endüksiyon): Özelden genele ulaşma. • Analoji (Temsil): Benzer olaylardan çıkarım yapma. | ||
| 4 | 4. Hipotez ve Bilimsel Çalışmalar • Hipotez Tanımı: Test edilebilir, ölçülebilir ve açık olmalı. • Bağımsız ve Bağımlı Değişkenler: Değişkenler arasındaki ilişkiler analiz edilmeli. | ||
| 5 | 5. Araştırma Yöntemleri • Nicel Yöntemler: Sayısal veriler, istatistiksel analizler. • Nitel Yöntemler: Gözlem, yorumlama, derinlemesine analiz. | ||
| 6 | 6. Akademik Disiplin ve Araştırma Süreci • Üniversitenin Görevi: Bilgiyi aktarmak ve üretmek. • Lisansüstü Eğitim: Bilim üretmenin ilk aşaması. • Doktora: Araştırmacının yeni bilgi ürettiğini kanıtlaması gereken seviye. | ||
| 7 | Ara sınav ve 7. Akademik Etik ve Yayın Süreci • Bilimsel Yayın Etiği: Doğruluk, tarafsızlık, kaynak gösterme gerekliliği. • Makale ve Tez Yazımı: Akademik formatlara uygun hazırlanmalı. | ||
| 8 | 8. İnovasyon ve Bilim • Bilimsel düşünme, eleştirel analiz ve sistematik yaklaşım geliştirilmesi. • Akademik hayat disiplin, etik ve sürekli öğrenme • İnovasyon: Yeni fikirlerin, süreçlerin veya teknolojilerin geliştirilmesi ve uygulanmasıdır. • Bilginin Önemi: Toplumun gelişimi için bilim ve teknoloji temeldir. • Bilimsel Yöntem: Sistematik gözlem, deney ve mantıksal analiz süreçlerini içerir. | ||
| 9 | 9. Araştırma Tasarımları: Keşfedici, Tanımlayıcı ve Nedensel Araştırmalar • Araştırma Tasarımı: Bilimsel araştırmanın yöntem, süreç ve adımlarını planlayan sistematik bir çerçevedir. • Araştırma Tasarımının Kapsamı: Çalışmanın amacı, yöntemi, veri toplama ve analiz süreçlerini belirler. • Araştırma Tasarımının Sınıflandırılması: Araştırmaların amaçlarına göre farklı türlere (keşfedici, tanımlayıcı, nedensel) ayrılmasını ifade eder. • Keşfedici Araştırma: Henüz yeterli bilgi olmayan konuları anlamaya ve yeni fikirler geliştirmeye yönelik çalışmalardır. • Sonuçlandırıcı Araştırma: Daha önce belirlenmiş hipotezleri test ederek kesin bulgular ortaya koymayı amaçlar. • Keşfedici ve Sonuçlandırıcı Araştırma Arasındaki Farklar: İlki belirsizlikleri gidermeye çalışırken ikincisi doğruluk ve geçerlilik sağlamaya yöneliktir. • Veri Türleri: Araştırmalarda kullanılan nitel ve nicel bilgileri kapsar. | ||
| 10 | 10 Bilimsel Yayın ve Araştırma • Bilimsel Yayının Tanımı: Akademik çalışmalarda elde edilen bilgilerin paylaşılması. • Giriş Bölümü: Çalışmanın amacı ve kapsamı açıklanır. • Kaynak Kullanımı: Güvenilir kaynaklara dayanarak araştırma nasıl yapılır. • Genelden Özele Bir Yapı: Araştırma konusunun geniş bir çerçevede ele alınarak daraltılması. • Araştırma Problemi: Çalışmanın odaklandığı temel soru veya sorun. • Araştırma Amacı: Çalışmanın hangi sorulara yanıt aradığı veya hangi hipotezleri test ettiği. | ||
| 11 | 11. Araştırmanın Önemi ve Literatür İncelemesi • Önemi: Çalışmanın bilimsel alana ve uygulamaya katkısı. • Literatür İncelemesi: Önceki çalışmaların analizi ve araştırmanın konumlandırılması. • Varsayımlar ve Sınırlılıklar: Çalışmanın çerçevesini belirleyen unsurlar. • Akıcı ve Net Dil: Kısa, anlaşılır cümleler kullanılması. • Aşırı Alıntıdan Kaçınma: Sadece gerekli ve en güncel kaynaklar kullanılması. • Hipotez ve Araştırma Sorusu: Çalışmanın çerçevesi net bir şekilde ifade edilmesi. | ||
| 12 | 12. Bilimsel Araştırmalarda Kaynak Kullanımı • Doğrudan Alıntı: Kaynağın kelimesi kelimesine aktarılması. • Dolaylı Alıntı: Kaynaktaki bilgilerin kendi cümlelerimizle özetlenmesi. • Kaynakça Gösterimi: APA, MLA gibi akademik kaynak gösterme kurallarına uygun referans verilmesi. • Materyal: Kullanılan araç, yazılım, veri kaynakları. • Yöntem: Araştırmanın nasıl yürütüldüğünün açıklanması. • Veri Analizi: Kullanılan istatistiksel ve analitik yöntemler. | ||
| 13 | 13. Bulgular ve Tartışma Bölümü • Veri Sunumu: Grafikler, tablolar ve şekillerle desteklenmeli. • Tutarlılık ve Netlik: Bulguların mantıklı bir sırayla sunulması. • Tartışma: Bulguların literatür ile karşılaştırılması ve yorumlanması. • Araştırmanın Özü: En önemli bulgular net bir şekilde sunulmalı. • Tartışma Yapılmamalı: Sonuç bölümünde doğrudan yorum yapılmaz. • Öneriler: Çalışmanın bulgularına dayalı öneriler geliştirilir. | ||
| 14 | 14. Bilimsel Yayınlara Nasıl Erişilir? • Akademik Veritabanları: Google Scholar, ResearchGate, Ulakbim gibi platformlar üzerinden bilimsel yayınlara ulaşılabilir. • Üniversite Kütüphaneleri: Basılı ve dijital kaynaklara erişim imkânı sunar. • Doğru Arama Teknikleri: AND, OR, NOT gibi bağlaçlar kullanılarak daha etkili ve hedefli aramalar yapılabilir. • Referans Yönetim Yazılımları: EndNote gibi programlar aracılığıyla kaynakların düzenli bir şekilde yönetilmesi ve otomatik kaynakça oluşturulması sağlanır. |
Ders Kitabı Malzemesi Önerilen Kaynaklar
Bu ders kapsamında bilimsel araştırma yöntemleri, akademik yazım ve bilginin medeniyet içindeki yeri hakkında derinlikli bir bakış kazanılabilmesi için aşağıdaki kaynaklardan yararlanılması önerilmektedir. Fuat Sezgin – Bilim Tarihi Sohbetleri İslam medeniyetinin bilimsel mirasını özgün örneklerle anlatan temel bir eser. Savaş Barkçin – Medeniyet Aklı Medeniyet fikrinin arka planındaki düşünceyi, ilim–hikmet ilişkisini ve bilginin anlamını derinlikli bir üslupla ele alır. Niyazi Karasar – Bilimsel Araştırma Yöntemi Bilimsel araştırmanın tüm aşamalarını sistematik olarak açıklayan klasik bir başvuru kitabı. Şener Büyüköztürk ve ark. – Bilimsel Araştırma Yöntemleri Nicel ve nitel yöntemleri hem teorik hem uygulamalı açıdan ele alan kapsamlı bir kaynak. Halil Seyidoğlu – Bilimsel Araştırma ve Yazma Rehberi Tez ve makale yazımında akademik standartlara uygun şekilde ilerlemek için pratik bir rehber.
Planlanan Öğrenme Aktiviteleri ve Metodları
Ders kapsamında öğrencilerin bilimsel araştırma sürecini hem teorik hem de uygulamalı olarak kavrayabilmeleri için çeşitli öğretim yöntemleri ve etkinlikler kullanılacaktır. Teorik ders anlatımlarına ek olarak, literatür taraması uygulamaları, araştırma problemi geliştirme çalışmaları ve grup tartışmaları yürütülecektir. Öğrencilerden belirli haftalarda kısa araştırma raporları hazırlamaları ve makale incelemeleri yapmaları beklenmektedir.
Değerlendirme
| Yarıyıl (Yıl) İçi Etkinlikleri | Adet | Değer |
|---|---|---|
| Ara Sınav | 1 | 100 |
| Toplam | 100 | |
| Yarıyıl (Yıl) Sonu Etkinlikleri | Adet | Değer |
| Final Sınavı | 1 | 100 |
| Toplam | 100 | |
| Yarıyıl (Yıl) İçi Etkinlikleri | 50 | |
| Yarıyıl (Yıl) Sonu Etkinlikleri | 50 | |
Staj Durumu
Yok
İş Yükü Hesaplaması
| Etkinlikler | Sayısı | Süresi (saat) | Toplam İş Yükü (saat) |
|---|---|---|---|
| Ara Sınav | 1 | 1 | 1 |
| Final Sınavı | 1 | 1 | 1 |
| Tartışma | 5 | 10 | 50 |
| Beyin Fırtınası | 4 | 15 | 60 |
| Okuma | 2 | 10 | 20 |
| Toplam İş Yükü (saat) | 132 | ||
Program ve Öğrenme Çıktıları İlişkisi
| PÇ 1 | PÇ 2 | PÇ 3 | PÇ 4 | PÇ 5 | PÇ 6 | PÇ 7 | PÇ 8 | PÇ 9 | PÇ 10 | PÇ 11 | PÇ 12 | |
| ÖÇ 1 | 2 | 4 | 4 | 4 | 4 | 4 | 4 | 4 | 4 | 3 | 4 | 4 |
| ÖÇ 2 | 2 | 4 | 4 | 4 | 4 | 4 | 4 | 4 | 3 | 3 | 4 | 4 |
| ÖÇ 3 | 2 | 5 | 4 | 3 | 2 | 4 | 4 | 3 | 3 | 3 | 4 | 3 |
| ÖÇ 4 | 2 | 3 | 3 | 3 | 2 | 4 | 3 | 3 | 3 | 3 | 4 | 3 |
| ÖÇ 5 | 2 | 4 | 4 | 4 | 4 | 4 | 4 | 4 | 4 | 4 | 4 | 4 |
| ÖÇ 6 | 2 | 5 | 5 | 4 | 4 | 5 | 5 | 5 | 4 | 4 | 5 | 5 |
* Katkı Düzeyi : 1 Çok düşük 2 Düşük 3 Orta 4 Yüksek 5 Çok yüksek