GERİ DÖN
Ders Öğretim Planı
| Dersin Kodu | Dersin Adı | Dersin Türü | Yıl | Yarıyıl | AKTS |
|---|---|---|---|---|---|
| YDEKD6024 | KLASİK KÜRT EDEBİYATINDA PATRONAJ II | Ders | 1 | 2 | 5,00 |
Dersin Seviyesi
Yüksek Lisans
Dersin Sunulduğu Dil
Dersin Amacı
Bu dersin amacı; Osmanlı ve Safevi egemenlik dönemlerinde Kürt emirlikleri bünyesinde kurulan edebi sarayları ve buralardaki patronaj (himaye) ilişkilerini somut örnekler üzerinden analiz etmek; önemli mirlikler ile mirlik saraylarında yetişen klasik Kürt şairlerinin eserlerini edebi sosyoloji ve iktidar kuramları çerçevesinde değerlendirme becerisi kazandırmaktır.
Dersi Veren Öğretim Görevlisi Görevlileri
Doç. Dr. Yakup AYKAÇ
Öğrenme Çıktıları
| 1 | Osmanlı ve Safevi idari-siyasi yapıları ile bu imparatorlukların egemenlik alanındaki Kürt emirliklerinin hukuki ve edebi statülerini açıklar. |
| 2 | Klasik Fars edebiyatı ve saray estetiğinin, Kürt mirlik saraylarındaki edebi üretime ve patronaj geleneğine olan yapısal etkilerini ayırt eder. |
| 3 | Azizan, Hakkari, Behdinan ve Bitlis gibi büyük Kürt mirliklerinin tarihsel gelişimini ve bu mirlik saraylarında himaye edilen edebi çevreleri analiz eder. |
| 4 | Zirkan, Hizan, Müküs ve Bazid emirliklerinin siyasi tarihini, kültürel dokusunu ve bu merkezlerde üretilen klasik Kürtçe eserlerin niteliklerini değerlendirir. |
| 5 | Kürt mirlik saraylarındaki şairlerin (şair) hamileriyle (mirler) kurdukları ilişkileri, kaside, methiye ve mukaddimeler üzerinden edebi sosyoloji yöntemleriyle çözümler. |
| 6 | Klasik Kürt edebiyatında mirlikler dönemi patronaj sistemine yönelik eleştirel kaynak okumaları yapar, bağımsız araştırma yürütür ve bulguları akademik etik ilkelere göre raporlar. |
Öğrenim Türü
Birinci Öğretim
Dersin Ön Koşulu Olan Dersler
Yok
Ders İçin Önerilen Diğer Hususlar
Yok
Dersin İçeriği
Osmanlı ve Safevi idari sistemleri bağlamında Kürt emirliklerinin statüsü; İran edebiyatı ve estetiğinin klasik Kürt şiirine ve saray kültürüne olan etkileri; Azizan, Hakkari (Şenbû), Behdinan, Bitlis, Zirkan, Hizan, Müküs ve Bazid emirlikleri tarihi, siyasi güç yapıları ve bu mirliklerde yürütülen edebi-sanatsal hamilik faaliyetleri ile bu ortamlarda eser veren şairlerin incelenmesi.
Haftalık Ayrıntılı Ders İçeriği
| Hafta | Teorik | Uygulama | Laboratuvar |
|---|---|---|---|
| 1 | Osmanlı tarihine genel bir giriş: İmparatorluk yapısı, eyalet sistemi ve taşra idaresi. | Yok | Yok |
| 2 | Safeviler tarihine genel bir giriş: Kızılbaş ideolojisi, saray bürokrasisi ve Safevi idari modeli. | Yok | Yok |
| 3 | Kürt emirliklerinin kuruluş dönemi: 16. yüzyıl başlarında Osmanlı-Safevi dengeleri ve İdris-i Bitlisi'nin rolü. | Yok | Yok |
| 4 | Fars edebiyatının klasik Kürt edebiyatına etkisi: Şiir formları, estetik algı ve saray şairliği modellikleri. | Yok | Yok |
| 5 | Osmanlı hakimiyetinde Kürt emirliklerinin genel durumu: Siyasi, askeri ve mali statüler. | Yok | Yok |
| 6 | Edebi patronaj geleneğinin Kürt mirliklerine yansıması: "Mîr"lerin hamiliği, saray kütüphaneleri ve meclisleri. | Yok | Yok |
| 7 | Azizan Emirliği (Cizre): Tarih, iktidar yapısı, Melayê Cizîrî ve sarayda şekillenen yüksek klasik şiir. | Yok | Yok |
| 8 | Hakkari-Şenbû Emirliği: Siyasi tarih, iktidar mücadeleleri ile bölgedeki edebi ve dini-kültürel hamilik pratikleri | ARA SINAV (VİZE). | Yok |
| 9 | Behdinan Emirliği (Amadiye): Tarih, iktidar yapısı, bölge şairleri ve Behdinan sarayının edebi koruyuculuğu. | Yok | Yok |
| 10 | Bitlis Emirliği: Şerefhânlar dönemi, tarih, iktidar, Şerefnâme, Bitlis saray akademisi ve entelektüel ortam. | Yok | Yok |
| 11 | Zirkan Emirliği: Güneydoğu idari ağındaki yeri, tarih, iktidar yapısı ile sanatsal-edebi faaliyetler. | Yok | Yok |
| 12 | Hizan Emirliği: Tarih, coğrafi yalıtılmışlığın edebi üretime etkisi, iktidar, medrese ve saray ilişkileri. | Yok | Yok |
| 13 | Müküs Emirliği: Tarih, iktidar yapısı, Feqiyê Teyran dönemi, halk bilimi ile klasik saray edebiyatının kesişim noktaları. | Yok | Yok |
| 14 | Bazid Emirliği: Siyasi sınır boyları tarihi, İshak Paşa Sarayı ekseninde iktidar, Ahmed-i Hânî ve hamisizliği sorgulayan edebi başkaldırı. | Yok | Yok |
| 15 | DÖNEM SONU SINAVI (FINAL). | Yok | Yok |
Ders Kitabı Malzemesi Önerilen Kaynaklar
Yakup Aykaç, Kürt Mirliklerinde Edebi Patronaj (1514-1846). Dicle Üniversitesi. Yayınlanmamış Doktora Tezi, Diyarbakır 2020. Şerefhan-ı Bitlisi, Şerefname Nûbihar, İstanbul 2014. Ira M. Lapidus, İslâm Toplumları Tarihi, Cilt 1, İletişi. M. G. S. Hodgson, İslamın Serüvenı̇ (Orta Dönemlerde İslam'ın Yayılışı), Cild 1- 2, Yeni Şafak. Corci Zeydan, İslam Uygarlıkları Tarihi, Cilt 1-2, İletişim. Evliya Çelebi, Seyahatname, cild 3, 4, YKY.
Planlanan Öğrenme Aktiviteleri ve Metodları
Yok
Değerlendirme
| Yarıyıl (Yıl) İçi Etkinlikleri | Adet | Değer |
|---|---|---|
| Ara Sınav | 1 | 40 |
| Proje Hazırlama | 1 | 20 |
| Seminer | 1 | 20 |
| Makale Yazma | 1 | 20 |
| Toplam | 100 | |
| Yarıyıl (Yıl) Sonu Etkinlikleri | Adet | Değer |
| Final Sınavı | 1 | 100 |
| Toplam | 100 | |
| Yarıyıl (Yıl) İçi Etkinlikleri | 40 | |
| Yarıyıl (Yıl) Sonu Etkinlikleri | 60 | |
Staj Durumu
Yok
İş Yükü Hesaplaması
| Etkinlikler | Sayısı | Süresi (saat) | Toplam İş Yükü (saat) |
|---|---|---|---|
| Ara Sınav | 1 | 1 | 1 |
| Final Sınavı | 1 | 1 | 1 |
| Derse Katılım | 10 | 2 | 20 |
| Soru-Yanıt | 14 | 2 | 28 |
| Makale Kritik Etme | 5 | 10 | 50 |
| Ev Ödevi | 12 | 2 | 24 |
| Toplam İş Yükü (saat) | 124 | ||
Program ve Öğrenme Çıktıları İlişkisi
| PÇ 1 | PÇ 2 | PÇ 3 | PÇ 4 | PÇ 5 | PÇ 6 | PÇ 7 | PÇ 8 | PÇ 9 | PÇ 10 | PÇ 11 | PÇ 12 | PÇ 13 | PÇ 14 | PÇ 15 | PÇ 16 | PÇ 17 | PÇ 18 | PÇ 19 | PÇ 20 | PÇ 21 | PÇ 22 | PÇ 23 | PÇ 24 | PÇ 25 | PÇ 26 | PÇ 27 | PÇ 28 | PÇ 29 | PÇ 30 | PÇ 31 | PÇ 32 | PÇ 33 | PÇ 34 | PÇ 35 | PÇ 36 | |
| ÖÇ 1 | 4 | 4 | 5 | 4 | 5 | 4 | 4 | 4 | 5 | |||||||||||||||||||||||||||
| ÖÇ 2 | 5 | 5 | 5 | 4 | 4 | 5 | 4 | 4 | 4 | 4 | 5 | 4 | ||||||||||||||||||||||||
| ÖÇ 3 | 5 | 5 | 5 | 5 | 5 | 4 | 5 | 5 | 5 | 4 | ||||||||||||||||||||||||||
| ÖÇ 4 | 5 | 5 | 5 | 4 | 5 | 5 | 4 | 4 | 4 | 5 | 4 | |||||||||||||||||||||||||
| ÖÇ 5 | 4 | 5 | 5 | 5 | 4 | 4 | 5 | 4 | 5 | 5 | 4 | 5 | 4 | |||||||||||||||||||||||
| ÖÇ 6 | 5 | 5 | 4 | 5 | 5 | 5 | 5 | 5 | 5 | 5 | 5 | 4 | 5 |
* Katkı Düzeyi : 1 Çok düşük 2 Düşük 3 Orta 4 Yüksek 5 Çok yüksek