GERİ DÖN
Ders Öğretim Planı
| Dersin Kodu | Dersin Adı | Dersin Türü | Yıl | Yarıyıl | AKTS |
|---|---|---|---|---|---|
| YDEKD5029 | Klasik Kürt Edebiyaında Patronaj-I | Ders | 1 | 1 | 5,00 |
Dersin Seviyesi
Yüksek Lisans
Dersin Sunulduğu Dil
Diğer
Dersin Amacı
Bu dersin amacı, Klasik Kürt Edebiyatında patronaj, himaye ve iktidar kavramları çerçevesinde Kürt emirlikler tarihini inceleyerek öğrencilerin iktidar odaklarında/merkezlerinde oluşturulan edebi ortamları ve buralarda üretilen eserleri iktidar temelli edebi sosyoloji metotlarıyla ele alma ve eleştirel değerlendirme becerisi kazandırmaktır.
Dersi Veren Öğretim Görevlisi Görevlileri
Doç. Dr. Yakup AYKAÇ
Öğrenme Çıktıları
| 1 | Orta Çağ İslam tarihi ve kurumları çerçevesinde edebi patronaj (himaye) mekanizmalarını ve iktidar-sanat ilişkisini kuramsal düzeyde açıklar. |
| 2 | Abbasiler dönemi ve sonrasında kurulan mürsel/bölgesel Kürt hanedanlıklarının (Mervaniler, Şeddadiler vb.) edebi çevrelerini ve kültürel hamilik faaliyetlerini analiz eder. |
| 3 | Eyyübiler devletinin tarihsel, siyasal ve edebi mirasını tanıyarak, bu dönemde üretilen kültürel ve edebi eserlerin niteliklerini değerlendirir. |
| 4 | Kürt mirliklerinin (Emirlikler) kuruluş dönemlerindeki sosyo-politik yapıyı ve bu yapıların klasik Kürt şiirinin zeminini nasıl hazırladığını gerekçeleriyle açıklar. |
| 5 | Osmanlı ve Safevi egemenlik kuşağında yer alan Kürt mirliklerinin idari statülerini, genel yapılarını ve bu statülerin edebi üretime olan yansımalarını tarihsel ve bölgesel olarak karşılaştırır. |
| 6 | Klasik Kürt edebiyatında patronaj ve iktidar ilişkilerine dair bağımsız bir bilimsel araştırma tasarlar, edebi/tarihsel kaynakları eleştirel yöntemlerle inceleyerek akademik etik ilkelere uygun raporlar. |
Öğrenim Türü
Birinci Öğretim
Dersin Ön Koşulu Olan Dersler
Yoktur.
Ders İçin Önerilen Diğer Hususlar
Yok.
Dersin İçeriği
Klasik Kürt Edebiyatı ve Kürt hanedanlıkları tarihinin dönemsel ve kronolojik analizi; Orta Çağ İslam dünyasındaki iktidar kuralları ve hamilik geleneği; Abbasiler son dönemi Tevayifü’l-Mülûk yapıları; Mervaniler, Şeddadiler, Revvadiler, Hasanveyhiler ve Eyyübiler döneminde siyasi ve edebi ortam; Kürt mirliklerinin kuruluş süreçleri ve ara dönemler; Osmanlı-Safevi rekabeti ekseninde Kürt mirliklerinin statüleri ve idari-edebi yapıları üzerine eleştirel okumalar.
Haftalık Ayrıntılı Ders İçeriği
| Hafta | Teorik | Uygulama | Laboratuvar |
|---|---|---|---|
| 1 | İslam tarihine genel bir giriş: Orta Çağ İslam dünyasında siyaset, iktidar ve hamilik kültürü kavramları. | Yok | Yok |
| 2 | Emeviler Dönemi: Tarih, iktidar, merkeziyetçilik yapısı ile sanat ve edebiyat ilişkileri. | Yok | Yok |
| 3 | Abbasiler Dönemi: Kozmopolit iktidar, saray bürokrasisi ve edebi patronaj sisteminin kurumsallaşması. | Yok | Yok |
| 4 | Abbasiler Son Dönemi ve Tevayifü'l-Mülûkler: Merkezi otoritenin zayıflamasıyla ortaya çıkan bölgesel güç odakları. | Yok | Yok |
| 5 | Mervaniler Dönemi: Tarih, iktidar, Diyarbakır ve çevresinde kurulan edebi, kültürel ve mimari hamilik faaliyetleri. | Yok | Yok |
| 6 | Şeddadiler Dönemi: Kafkasya sınır boylarında tarih, iktidar ve saray çevresinde gelişen sanat ve edebiyat ortamı. | Yok | Yok |
| 7 | Revvadiler ve Hezbaniler: Bölgesel iktidar mücadeleleri, sosyo-politik yapı ve saray kültürü. | Yok | Yok |
| 8 | Hasanveyhiler Dönemi: Doğu ve Güney coğrafyasında tarih, iktidar, sanat ve edebiyat ilişkileri | ARA SINAV (VİZE). | Yok |
| 9 | Eyyübiler Dönemi - I: Haçlı Seferleri gölgesinde devletin kuruluşu, tarihsel gelişimi ve siyasi iktidar yapısı. | Yok | Yok |
| 10 | Eyyübiler Dönemi - II: Edebiyat, ilim, sanat ve genel kültür politikaları ile hamilik örnekleri. | Yok | Yok |
| 11 | Yarı Bağımsız Mirlikler Dönemi: İlhanlılar, Timurlular ve Karakoyunlular hegemonyası altında Kürt beyliklerinin siyasi-edebi konumu. | Yok | Yok |
| 12 | Kürt Mirliklerinde Fetret Dönemi: Akkoyunlular ve Safeviler baskısı karşısında mirlerin hamilik rollerindeki değişimler. | Yok | Yok |
| 13 | Osmanlı Dönemi Kürt Mirliklerinde Genel İdari Yapı ve Statü: Hükümet ve Yurtluk-Ocaklık sisteminin edebi koruyuculuğa etkisi. | Yok | Yok |
| 14 | Osmanlı ve Safevi Kıskacında Kürt Mirlikleri: İdari yapıların olgunlaşması, saray şairliği kurumu ve klasik Kürt şiirinin altın çağı. | Yok | Yok |
| 15 | DÖNEM SONU SINAVI (FINAL). | Yok | Yok |
Ders Kitabı Malzemesi Önerilen Kaynaklar
Yakup Aykaç, Kürt Mirliklerinde Edebi Patronaj (1514-1846). Dicle Üniversitesi. Yayınlanmamış Doktora Tezi, Diyarbakır 2020; Şerefhan-ı Bitlisi, Şerefname Nûbihar, İstanbul 2014; Ira M. Lapidus, İslâm Toplumları Tarihi, Cilt 1, İletişi; M. G. S. Hodgson, İslamın Serüvenı̇ (Orta Dönemlerde İslam'ın Yayılışı), Cild 1- 2, Yeni Şafak; Corci Zeydan, İslam Uygarlıkları Tarihi, Cilt 1-2, İletişim; Evliya Çelebi, Seyahatname, cild 3, 4, YKY.
Planlanan Öğrenme Aktiviteleri ve Metodları
Bu derste anlatım, tartışma ve karşılaştırmalı metin analizi kullanılır. Öğrencilerin aktif katılımını sağlamak için grup çalışmaları, sunumlar ve yaratıcı okuma-yazma etkinlikleri uygulanır.
Değerlendirme
| Yarıyıl (Yıl) İçi Etkinlikleri | Adet | Değer |
|---|---|---|
| Ara Sınav | 1 | 40 |
| Seminer | 1 | 20 |
| Makale Yazma | 1 | 20 |
| Performans | 1 | 20 |
| Toplam | 100 | |
| Yarıyıl (Yıl) Sonu Etkinlikleri | Adet | Değer |
| Final Sınavı | 1 | 100 |
| Toplam | 100 | |
| Yarıyıl (Yıl) İçi Etkinlikleri | 40 | |
| Yarıyıl (Yıl) Sonu Etkinlikleri | 60 | |
Staj Durumu
Yok.
İş Yükü Hesaplaması
| Etkinlikler | Sayısı | Süresi (saat) | Toplam İş Yükü (saat) |
|---|---|---|---|
| Ara Sınav | 1 | 1 | 1 |
| Final Sınavı | 1 | 1 | 1 |
| Derse Katılım | 10 | 2 | 20 |
| Soru-Yanıt | 14 | 2 | 28 |
| Makale Kritik Etme | 5 | 10 | 50 |
| Ev Ödevi | 12 | 2 | 24 |
| Toplam İş Yükü (saat) | 124 | ||
Program ve Öğrenme Çıktıları İlişkisi
| PÇ 1 | PÇ 2 | PÇ 3 | PÇ 4 | PÇ 5 | PÇ 6 | PÇ 7 | PÇ 8 | PÇ 9 | PÇ 10 | PÇ 11 | PÇ 12 | PÇ 13 | PÇ 14 | PÇ 15 | PÇ 16 | PÇ 17 | PÇ 18 | PÇ 19 | PÇ 20 | PÇ 21 | PÇ 22 | PÇ 23 | PÇ 24 | PÇ 25 | PÇ 26 | PÇ 27 | PÇ 28 | PÇ 29 | PÇ 30 | PÇ 31 | PÇ 32 | PÇ 33 | PÇ 34 | PÇ 35 | PÇ 36 | |
| ÖÇ 1 | 4 | 4 | 5 | 4 | 3 | 5 | 4 | 4 | 4 | 5 | ||||||||||||||||||||||||||
| ÖÇ 2 | 5 | 5 | 5 | 4 | 4 | 5 | 4 | 4 | 5 | 4 | 5 | 4 | ||||||||||||||||||||||||
| ÖÇ 3 | 4 | 4 | 5 | 4 | 5 | 4 | 4 | 4 | 5 | 4 | ||||||||||||||||||||||||||
| ÖÇ 4 | 5 | 5 | 5 | 4 | 5 | 5 | 5 | 4 | 4 | 5 | 4 | 5 | 4 | |||||||||||||||||||||||
| ÖÇ 5 | 5 | 5 | 5 | 5 | 4 | 4 | 5 | 4 | 5 | 4 | 5 | 4 | ||||||||||||||||||||||||
| ÖÇ 6 | 5 | 5 | 4 | 5 | 5 | 5 | 5 | 5 | 5 | 5 | 5 | 4 | 5 |
* Katkı Düzeyi : 1 Çok düşük 2 Düşük 3 Orta 4 Yüksek 5 Çok yüksek