GERİ DÖN
Ders Öğretim Planı
| Dersin Kodu | Dersin Adı | Dersin Türü | Yıl | Yarıyıl | AKTS |
|---|---|---|---|---|---|
| SOEST7045 | Kuzeydoğu Anadolu Bölgesi Hıristiyan Dini Mimarisi | Ders | 1 | 1 | 5,00 |
Dersin Seviyesi
Yüksek Lisans
Dersin Sunulduğu Dil
Türkçe
Dersin Amacı
Bu dersin amacı, Kuzeydoğu Anadolu ve Doğu Karadeniz Bölgesi’nde yer alan Hıristiyan dini mimarisini tarihsel, kültürel ve sanatsal bağlam içerisinde incelemektir. Ders kapsamında özellikle Bagratlı, Gürcü ve Bizans mimari geleneklerine ait kilise, manastır, şapel ve diğer dini yapıların plan tipolojileri, yapı teknikleri, süsleme programları ve ikonografik özellikleri değerlendirilecektir. Ayrıca Artvin, Erzurum, Kars ve Ardahan çevresindeki dini yapıların bölgesel mimari karakteri, Kafkasya ile olan kültürel ilişkileri ve kültürel mirasın korunmasına yönelik yaklaşımlar akademik yöntemlerle ele alınacaktır.
Dersi Veren Öğretim Görevlisi Görevlileri
Doç. Dr. Tahsin Korkut
Öğrenme Çıktıları
| 1 | Öğrenci, Kuzeydoğu Anadolu Bölgesi’ndeki Hıristiyan dini mimariyi (Bagratlı, Gürcü ve Bizans gelenekleri) tarihsel ve kültürel bağlamı içinde analiz eder. |
| 2 | Öğrenci, bölgedeki kilise, manastır ve şapel gibi dini yapıların plan tipolojilerini, mekânsal organizasyonlarını ve yapı sistemlerini karşılaştırmalı olarak değerlendirir. |
| 3 | Öğrenci, Artvin, Erzurum, Kars ve Ardahan’daki dini mimari örneklerde taş işçiliği, süsleme programı ve ikonografik unsurları bilimsel yöntemlerle çözümler. |
| 4 | Öğrenci, Kuzeydoğu Anadolu’daki Hıristiyan mimarisinin Kafkasya ve çevre bölgelerle olan etkileşimini mimari üslup ve yapı teknikleri üzerinden yorumlar. |
| 5 | Öğrenci, bölgedeki dini yapıların korunması, belgelenmesi ve kültürel miras yönetimi süreçlerine yönelik temel akademik yaklaşım ve saha araştırma yöntemlerini uygular. |
Öğrenim Türü
Birinci Öğretim
Dersin Ön Koşulu Olan Dersler
Yok
Ders İçin Önerilen Diğer Hususlar
Yok
Dersin İçeriği
Bu ders kapsamında Kuzeydoğu Anadolu ve Doğu Karadeniz Bölgesi’nde yer alan Hıristiyan dini mimarisi tarihsel süreç içerisinde ele alınacaktır. Derslerde Bagratlı, Gürcü ve Bizans mimari geleneklerinin oluşumu, gelişimi ve bölgesel yansımaları incelenecektir. Kilise, manastır, şapel, katedral ve savunma yapılarıyla ilişkili dini mimari örnekleri; plan tipolojileri, taşıyıcı sistemler, yapı malzemeleri, cephe düzenlemeleri, taş süsleme programları ve ikonografik unsurlar açısından değerlendirilecektir. Ayrıca Ani, Öşkvank, Haho, İşhan, Bana, Tekkale ve çevresindeki önemli dini yapılar üzerinden bölgesel mimari üsluplar analiz edilecektir. Ders kapsamında mimari koruma, restorasyon sorunları, kültürel miras bilinci ve saha araştırmalarına dayalı akademik değerlendirme yöntemleri de ele alınacaktır.
Haftalık Ayrıntılı Ders İçeriği
| Hafta | Teorik | Uygulama | Laboratuvar |
|---|---|---|---|
| 1 | Derse giriş: Kuzeydoğu Anadolu’da Hıristiyan mimarisinin coğrafi, tarihsel ve kültürel çerçevesi | ||
| 2 | Geç Antik Dönem ve erken Hıristiyanlaşma süreci: Doğu Anadolu ve Kafkasya bağlamı | ||
| 3 | Bagratlı (Gürcü krallıkları) mimarisinin oluşumu ve erken örnekler | ||
| 4 | Gürcü dini mimarisinde plan tipolojileri ve mekânsal organizasyon | ||
| 5 | Kilise mimarisinde yapı sistemleri ve inşa teknikleri (taş, kubbe, tonoz sistemleri) | ||
| 6 | Manastır mimarisi ve kompleks yapılar | ||
| 7 | Bölgedeki Manastır ve Kiliselerde malzeme ve teknik | ||
| 8 | Bölgedeki Manastır ve Kiliselerde süsleme | ||
| 9 | Erzurum ve çevresinde Ortaçağ Hıristiyan mimarisi | ||
| 10 | Kars ve Ani bölgesi mimari mirası: şehir, katedral ve dini kompleksler | ||
| 11 | Taş süsleme programları: motifler, ikonografi ve sembolizm | ||
| 12 | Bölgedeki Manastır ve Kiliselerde figürlü süsleme | ||
| 13 | Bölgedeki Manastır ve Kiliselerinin komşu sanat çevresiyle etkileşimi | ||
| 14 | Bölgedeki Manastır ve Kiliselerinin komşu sanat çevresiyle etkileşimi | ||
| 15 | Final |
Ders Kitabı Malzemesi Önerilen Kaynaklar
The Arts of Armenia — Christina Maranci, The Arts of Armenia: An Introduction, Oxford University Press, Oxford, 2018. Armenian Architecture — Dickran Kouymjian (ed.), Armenian Architecture: From Antiquity to the Present, Scholars Press, Atlanta, 2001. The Byzantine Monuments and Topography of the Pontos — Anthony Bryer & David Winfield, The Byzantine Monuments and Topography of the Pontos, Dumbarton Oaks, Washington D.C., 1985. Georgian Architecture and Its Decorative Sculpture — Vakhtang Beridze, Georgian Architecture and Its Decorative Sculpture, Tbilisi State University Press, Tiflis, 1966. Ani: The Medieval Capital of Armenia — Patrick Donabédian, Ani: The Medieval Capital of Armenia, Peeters Publishers, Leuven, 2011. Byzantine Architecture — Cyril Mango, Byzantine Architecture, Electa/Rizzoli, Milano, 1976. Medieval Architecture in Eastern Anatolia — Robert Ousterhout, Medieval Architecture in Eastern Anatolia, Variorum, London, 2019. Kars ve Çevresinde Ortaçağ Hıristiyan Mimarisi — Ara Altun, Kars ve Çevresinde Ortaçağ Hıristiyan Mimarisi, Türk Tarih Kurumu Yayınları, Ankara, 1991. Doğu Anadolu’da Ortaçağ Mimarisi — Oktay Aslanapa, Doğu Anadolu’da Ortaçağ Mimarisi, İş Bankası Kültür Yayınları, İstanbul, 2007. Ders kapsamında saha çalışmaları, mimari çizimler, fotoğraf analizleri, harita okumaları ve akademik makale incelemeleri yardımcı materyal olarak kullanılacaktır. Gürcü Sanatının Ortaçağı — Mine Kadiroğlu & Bülent İşler, Gürcü Sanatının Ortaçağı, Bilgin Kültür Sanat, Ankara, 2010. Çoruh Havzası Ortaçağ Gürcü Mimarisi Yüzey Araştırmaları — Fahriye Bayram, Mine Kadiroğlu, Turgay Yazar, Bülent İşler (çeşitli yıllar), Çoruh Havzası Ortaçağ Gürcü Mimarisi Yüzey Araştırmaları, Kültür ve Turizm Bakanlığı Yayınları / Araştırma Sonuçları Toplantıları bildirileri. Tao-Klarceti Mimarlığında Taş Bezeme — Turgay Yazar, “Tao-Klarceti Mimarlığında Taş Bezeme”, Selçuklu Medeniyeti Araştırmaları Dergisi, 2018. (Mine Kadiroğlu ve Bülent İşler ile ortak çalışmalarla bağlantılıdır.) Kars ve Çevresinde Ortaçağ Hıristiyan Mimarisi — Osman Aytekin, Kars ve Çevresinde Ortaçağ Hıristiyan Mimarisi, Türk Tarih Kurumu Yayınları, Ankara, 1991. Artvin İli Ortaçağ ve Sonrası Mimari Kalıntılar — Osman Aytekin, Artvin ve Çoruh Vadisi çevresinde yürütülen yüzey araştırmaları ve mimari belgeleme çalışmaları. Doğu Anadolu’da Ortaçağ Hıristiyan Mimarisi — Mine Kadiroğlu’nun Doğu Anadolu ve Gürcü mimarisi üzerine yürüttüğü saha araştırmaları ve yayınları (çalışma grubu yayınlarıyla birlikte değerlendirilir). Kafkasya ve Anadolu’da Erken Ortaçağ Mimarlığı — Bülent İşler, Gürcü ve Kafkas Hıristiyan mimarisi üzerine saha araştırmaları ve Kültür Varlıkları raporları. Korkut, Tahsin — Artvin ve Erzurum’daki Gürcü Dini Mimarisinde Süsleme, (makale/bildiri), Kültür Varlıkları ve Müzeler Genel Müdürlüğü Araştırma Sonuçları Toplantıları / çeşitli kongre bildirileri.
Planlanan Öğrenme Aktiviteleri ve Metodları
Değerlendirme
| Yarıyıl (Yıl) İçi Etkinlikleri | Adet | Değer |
|---|---|---|
| Ara Sınav | 1 | 70 |
| Ev Ödevi | 1 | 30 |
| Toplam | 100 | |
| Yarıyıl (Yıl) Sonu Etkinlikleri | Adet | Değer |
| Final Sınavı | 1 | 100 |
| Toplam | 100 | |
| Yarıyıl (Yıl) İçi Etkinlikleri | 40 | |
| Yarıyıl (Yıl) Sonu Etkinlikleri | 60 | |
Staj Durumu
Yok
İş Yükü Hesaplaması
| Etkinlikler | Sayısı | Süresi (saat) | Toplam İş Yükü (saat) |
|---|---|---|---|
| Ara Sınav | 1 | 2 | 2 |
| Final Sınavı | 1 | 2 | 2 |
| Tartışma | 4 | 5 | 20 |
| Soru-Yanıt | 4 | 8 | 32 |
| Bireysel Çalışma | 1 | 25 | 25 |
| Ara Sınav İçin Bireysel Çalışma | 1 | 25 | 25 |
| Final Sınavı içiin Bireysel Çalışma | 1 | 25 | 25 |
| Toplam İş Yükü (saat) | 131 | ||
Program ve Öğrenme Çıktıları İlişkisi
| PÇ 1 | PÇ 2 | PÇ 3 | PÇ 4 | PÇ 5 | PÇ 6 | PÇ 7 | PÇ 8 | PÇ 9 | PÇ 10 | PÇ 11 | PÇ 12 | PÇ 13 | PÇ 14 | PÇ 15 | PÇ 16 | |
| ÖÇ 1 | 3 | 4 | 3 | 2 | 3 | 3 | 3 | 3 | 3 | 3 | 3 | 3 | 3 | 3 | 3 | 3 |
| ÖÇ 2 | 3 | 4 | 4 | 2 | 3 | 3 | 3 | 3 | 3 | 4 | 3 | 3 | 3 | 3 | 3 | 3 |
| ÖÇ 3 | 3 | 4 | 3 | 2 | 3 | 3 | 4 | 3 | 4 | 4 | 3 | 4 | 3 | 4 | 3 | 3 |
| ÖÇ 4 | 3 | 4 | 4 | 2 | 3 | 4 | 3 | 3 | 3 | 4 | 3 | 3 | 3 | 3 | 3 | 3 |
| ÖÇ 5 | 3 | 4 | 3 | 2 | 3 | 4 | 4 | 3 | 4 | 4 | 4 | 3 | 3 | 3 | 3 | 3 |
* Katkı Düzeyi : 1 Çok düşük 2 Düşük 3 Orta 4 Yüksek 5 Çok yüksek