Van Yüzüncü Yıl Üniversitesi

Ders Öğretim Planı

Dersin Kodu	Dersin Adı	Dersin Türü	Yıl	Yarıyıl	AKTS
UNVTD0005	TÜRK DİLİ I	Ders	1	1	2,00

Önlisans

Türkçe

Bu dersin amacı; öğrencilere dilin doğasını, işlevini ve kültürle olan ilişkisini kavratmak; Türkçenin dünya dilleri arasındaki yerini, tarih boyunca kullandığı alfabeleri ve ilk yazılı şaheserlerinden günümüze kadarki tarihî gelişim evrelerini aktarmaktır. Ayrıca Türkçenin ses kuralları, ses olayları, yapım ve çekim ekleri, kelime türleri (isim, sıfat, zamir, zarf, edat), fiil çekimleri ve çatıları, kelime grupları ile cümlenin ögeleri ve cümle çeşitlerini kuramsal ve uygulamalı olarak öğreterek öğrencilerin ana dilini sözlü ve yazılı anlatımda kurallara uygun, açık, etkili ve bilinçli bir biçimde kullanma becerilerini geliştirmektir.

Öğr. Gör. Mukadder HAKAN ÖRGÜN

1	Dilin doğasını, temel işlevlerini, dil-kültür ilişkisini ve Türkçenin dünya dilleri arasındaki yerini açıklar.
2	Türk yazı dilinin tarihî gelişim evrelerini, kullanılan alfabeleri ve dönemin ilk yazılı şaheserlerini ana hatlarıyla değerlendirir.
3	Türkçenin ses özelliklerini, ses uyumlarını ve sözcüklerde meydana gelen ses olaylarını kuralına uygun biçimde analiz eder.
4	Türkçenin yapım ve çekim eklerini işlevlerine göre ayırt eder; kök ve eklerden yeni sözcükler türetme kurallarını uygular.
5	İsim, sıfat, zamir, zarf, edat ve fiil çekimleri/çatıları ile kelime gruplarının yapısal ve anlamsal özelliklerini çözümler.
6	Cümlenin ögelerini ve cümle çeşitlerini belirleyerek düşüncelerini sözlü ve yazılı ortamlarda kurallara uygun, açık ve etkili bir biçimde ifade eder. İ

Birinci Öğretim

yok

Öğrencilerin haftalık ders sunumlarını ve önerilen kaynak metinleri düzenli olarak takip etmeleri; Türk Dil Kurumu (TDK) güncel sözlük ve yazım kılavuzunu aktif olarak kullanma alışkanlığı kazanmaları tavsiye edilir. Ayrıca dönem boyunca işlenen konulara paralel olarak kelime türetme, kelime grubu çözümlemesi, cümle tahlili ve yazım-noktalama uygulamalarına yönelik bireysel veya grup çalışmalarına aktif katılım sağlamaları önerilmektedir.

Dilin tanımı, özellikleri ve canlı bir varlık oluşu; dil-kültür ilişkisi, kültürün özellikleri ve unsurları; dillerin doğuşu teorileri, dünya dillerinin köken ve yapı bakımından sınıflandırılması ve Türkçenin yeri; konuşma dili ile yazı dili farkı, lehçe, şive, ağız ve Türklerin tarih boyunca kullandığı alfabeler; Türk yazı dilinin tarihî gelişimi (Eski, Orta, Yeni ve Batı Türkçesi dönemleri); Türk dilinin ilk şaheserleri (Göktürk Yazıtları, Uygur Metinleri ve ilk Türk-İslam eserleri: Kutadgu Bilig, Dîvânü Lugâti't-Türk, Atabetü'l-Hakâyık, Dîvân-ı Hikmet); Türkçenin ses özellikleri, ünlü ve ünsüz uyumları ile ses olayları; Türkçenin ekleri (yapım ekleri ve çekim ekleri); kelime bilgisi I (isimler, sıfatlar, zamirler); kelime bilgisi II (zarflar, edatlar); fiil çekimleri, ek fiil, fiil çatıları ve fiilimsiler; Türkçede kelime grupları (tamlamalar, fiilimsi grupları, ikilemeler, edat ve bağlama grupları, birleşik yapılar); cümle bilgisi I (cümlenin ana ve yardımcı ögeleri) ve cümle bilgisi II (dizilişine, yapısına, yüklemine ve anlamına göre cümle çeşitleri)

Hafta	Teorik	Uygulama	Laboratuvar
1	Dilin tanımı, özellikleri ve önemi; tabii (doğal) diller ve yapay (suni) diller; dilin canlı bir varlık oluşu.
2	Dil-kültür ilişkisi; kültürün tanımı ve özellikleri; maddi ve manevi kültür unsurları; hakim kültür ve halk kültürü; kültür-medeniyet farkı.
3	Dillerin doğuşu teorileri; dillerin çoğalması; dünya dillerinin köken (genealojik) ve yapı (tipolojik) bakımından sınıflandırılması; Türkçenin dünya dilleri arasındaki yeri.
4	Konuşma dili ve yazı dili; konuşma dili ile yazı dili arasındaki farklar; lehçe, şive ve ağız kavramları; Türklerin tarih boyunca kullandığı alfabeler (Göktürk, Uygur, Arap, Kiril, Latin).
5	Türk yazı dilinin tarihî gelişimi: Karanlık Dönem, Eski Türkçe (Göktürk, Uygur, Karahanlı), Orta Türkçe ve Yeni Türkçe; Batı Türkçesinin kolları ve bugünkü Türkiye Türkçesi.
6	Türkçenin ses özellikleri: Ünlüler, ünsüzler, büyük ve küçük ünlü uyumları; Türkçe sözcüklerin ses kuralları ve ses olayları (ünlü düşmesi, ünsüz yumuşaması, benzeşme, kaynaştırma, daralma, türeme).
7	Türkçedeki ses olayları: Ünlü düşmesi, ünlü türemesi, ünsüz yumuşaması (ötümlüleşme), ünsüz benzeşmesi ve kaynaşma.
8	ARA SINAV
9	Kelime Bilgisi I: İsimler (oluşlarına, verilişlerine, yapılarına ve sayılarına göre); sıfatlar (niteleme ve belirtme sıfatları, adlaşmış sıfatlar); zamirler (şahıs, işaret, belgisiz, soru, dönüşlülük, ilgi ve iyelik zamirleri).
10	Kelime Bilgisi II: Zarflar (durum, miktar, yer-yön, soru ve zaman zarfları); edatlar (ilgeçler) ve cümledeki anlamsal işlevleri.
11	Fiil çekimleri ve zaman/kip çekimleri; ek fiil (i- fiili) ve birleşik çekimler; fiillerde çatı (özne ve nesnesine göre çatılar); fiilimsiler (isim-fiil, sıfat-fiil, zarf-fiil).
12	Türkçede kelime grupları: İsim tamlamaları, sıfat tamlamaları, fiilimsi grupları, ikilemeler, edat ve bağlama grupları, birleşik isim ve fiil grupları, kısaltma grupları.
13	Cümle Bilgisi I: Cümlenin unsurları ve ögeleri; ana ögeler (yüklem, gerçek/gizli/sözde/örtülü özne) ve yardımcı ögeler (nesne, dolaylı tümleç, zarf tümleci, edat tümleci); cümle dışı unsurlar.
14	Cümle Bilgisi II: Cümle çeşitleri (dizilişine, yapılarına, yüklemlerine ve anlamlarına göre cümleler; basit, birleşik, sıralı ve bağlı cümleler; soru ve ünlem cümleleri); dönem sonu genel değerlendirmesi.
15	FİNAL SINAVI

Van Yüzüncü Yıl Üniversitesi Uzaktan Eğitim Merkezi (YUZÖM) Türk Dili I Ders Notları ve Sunumları (1-14. Üniteler). Ergin, Muharrem. (2013). Üniversiteler İçin Türk Dili. Bayrak Basım Yayım Dağıtım. Korkmaz, Zeynep. (2014). Türkiye Türkçesi Grameri (Şekil Bilgisi). Türk Dil Kurumu Yayınları. Banguoğlu, Vecihe. (2011). Türkçenin Grameri. Türk Dil Kurumu Yayınları. Akbayır, Sıddık. (2018). Cümle ve Metin Bilgisi. Pegem Akademi Yayıncılık. Karahan, Leyla. (2017). Türkçede Söz Dizimi. Akçağ Yayınları. Türk Dil Kurumu (TDK). Güncel Türkçe Sözlük ve Yazım Kılavuzu (Güncel Baskı). Korkmaz, Zeynep. (2014). Türkiye Türkçesi Grameri (Şekil Bilgisi). Türk Dil Kurumu Yayınları. TDK. (Güncel Baskı). Türkçe Sözlük ve Yazım Kılavuzu. Türk Dil Kurumu Yayınları. Yakıcı, Ali; Yücel, Mustafa; Doğan, Mehmet; Yelok, V. S. (2016). Üniversiteler İçin Türk Dili ve Kompozisyon Bilgileri. Yargı Yayınevi.

Yok

Yarıyıl (Yıl) İçi Etkinlikleri	Adet	Değer
Ara Sınav	1	100
Toplam		100
Yarıyıl (Yıl) Sonu Etkinlikleri	Adet	Değer
Final Sınavı	1	100
Toplam		100
Yarıyıl (Yıl) İçi Etkinlikleri		40
Yarıyıl (Yıl) Sonu Etkinlikleri		60

Yok

Etkinlikler	Sayısı	Süresi (saat)	Toplam İş Yükü (saat)
Ara Sınav	1	25	25
Final Sınavı	1	25	25
Toplam İş Yükü (saat)			50

	PÇ 1	PÇ 2	PÇ 3	PÇ 4	PÇ 5	PÇ 6	PÇ 7	PÇ 8
ÖÇ 1	2	2	3	2	3	4	2	2
ÖÇ 2	2	2	3	2	3	3	3	3
ÖÇ 3	2	2	3	2	3	4	2	2
ÖÇ 4	2	2	3	2	3	4	2	2
ÖÇ 5	2	2	3	2	3	2	3	2
ÖÇ 6	3	3	3	3	4	5	4	4

* Katkı Düzeyi : 1 Çok düşük 2 Düşük 3 Orta 4 Yüksek 5 Çok yüksek

Ders Öğretim Planı

Dersin Seviyesi

Dersin Sunulduğu Dil

Dersin Amacı

Dersi Veren Öğretim Görevlisi Görevlileri

Öğrenme Çıktıları

Öğrenim Türü

Dersin Ön Koşulu Olan Dersler

Ders İçin Önerilen Diğer Hususlar

Dersin İçeriği

Haftalık Ayrıntılı Ders İçeriği

Ders Kitabı Malzemesi Önerilen Kaynaklar

Planlanan Öğrenme Aktiviteleri ve Metodları

Değerlendirme

Staj Durumu

İş Yükü Hesaplaması

Program ve Öğrenme Çıktıları İlişkisi