GERİ DÖN
Ders Öğretim Planı
| Dersin Kodu | Dersin Adı | Dersin Türü | Yıl | Yarıyıl | AKTS |
|---|---|---|---|---|---|
| MYİNŞ2029 | DEPREME DAYANIKLI YAPI TASARIMI | Seçmeli Ders Grubu | 2 | 3 | 3,00 |
Dersin Seviyesi
Önlisans
Dersin Sunulduğu Dil
Dersin Amacı
Bu dersin amacı, öğrencilerin deprem etkisi altındaki yapı davranışını mühendislik esasları çerçevesinde değerlendirebilmelerini sağlamak ve deprem yönetmeliklerinde tanımlanan tasarım ilkelerini uygulayabilme becerisi kazandırmaktır. Ders kapsamında deprem yüklerinin yapı sistemleri üzerindeki etkileri, taşıyıcı sistem seçimi, düzensizlik kontrolleri, performans esaslı değerlendirme yaklaşımları ve deprem yönetmeliğinde yer alan analiz yöntemleri ayrıntılı olarak incelenmektedir. Ayrıca öğrencilerin betonarme yapı elemanlarının deprem etkileri altındaki davranışlarını anlamaları, proje verilerini yorumlayabilmeleri ve yürürlükteki yönetmelik hükümlerine uygun tasarım ve analiz yapabilmeleri hedeflenmektedir.
Dersi Veren Öğretim Görevlisi Görevlileri
Dr. Öğr. Üyesi Fırat KIPÇAK
Öğrenme Çıktıları
| 1 | Depreme dayanıklı yapı tasarımının temel prensiplerini, süneklik, dayanım, rijitlik, enerji tüketimi ve performans esaslı tasarım kavramları çerçevesinde açıklayabilir. Yapıların deprem etkisi altındaki davranış mekanizmalarını analiz ederek taşıyıcı sistem elemanlarının deprem yüklerine karşı tepkilerini yorumlayabilir ve deprem güvenliği açısından mühendislik değerlendirmeleri yapabilir. |
| 2 | Betonarme ve diğer yapı sistemlerinde ortaya çıkabilecek plan ve düşey düzensizlik türlerini belirleyebilir, ilgili deprem yönetmeliği hükümlerine göre düzensizlik kontrollerini gerçekleştirebilir. Burulma düzensizliği, yumuşak kat, zayıf kat ve taşıyıcı sistem süreksizlikleri gibi düzensizliklerin yapı performansı üzerindeki etkilerini değerlendirerek uygun mühendislik çözümleri geliştirebilir. |
| 3 | Deprem yönetmeliklerinde tanımlanan eşdeğer deprem yükü yöntemi ve mod birleştirme yöntemini kullanarak yapıların deprem yüklerini hesaplayabilir. Tasarım spektrumu parametrelerini belirleyebilir, taban kesme kuvvetlerini hesaplayabilir ve analiz sonuçlarını mühendislik kriterleri doğrultusunda yorumlayarak tasarım sürecinde kullanabilir. |
| 4 | Deprem etkileri altında çalışan betonarme kolon, kiriş, döşeme ve perde duvar elemanlarının boyutlandırma ve tasarım işlemlerini ilgili standart ve yönetmeliklere uygun olarak gerçekleştirebilir. Taşıma gücü, servis performansı ve süneklik gereksinimlerini dikkate alarak güvenli, ekonomik ve uygulanabilir betonarme tasarımları geliştirebilir. |
| 5 | Betonarme yapılarda kullanılan boyuna ve enine donatı detaylarının deprem performansı üzerindeki etkilerini açıklayabilir. Donatı yerleşimi, kenetlenme boyu, bindirme boyu, etriye düzenlemeleri ve özel deprem detaylandırma kurallarını uygulayarak yönetmeliklere uygun donatı projeleri hazırlayabilir ve uygulama hatalarının yapı güvenliğine etkilerini değerlendirebilir. |
Öğrenim Türü
Birinci Öğretim
Dersin Ön Koşulu Olan Dersler
Yok
Ders İçin Önerilen Diğer Hususlar
Yok
Dersin İçeriği
Bu ders kapsamında deprem mühendisliğinin temel prensipleri, deprem hareketinin özellikleri ve yapıların deprem etkisi altındaki davranışları incelenmektedir. Betonarme taşıyıcı sistemlerin deprem yükleri altında tasarımı, deprem yönetmeliğinde yer alan yük hesapları, düzensizlik denetimleri, dayanım ve süneklik kavramları detaylı olarak ele alınmaktadır. Kolon, kiriş, perde duvar ve döşeme sistemlerinin deprem tasarım esasları proje uygulamaları üzerinden açıklanmakta, yapı analizleri ve boyutlandırma işlemleri güncel yönetmelik hükümleri doğrultusunda değerlendirilmektedir. Ayrıca yapıların deprem performansının artırılmasına yönelik detaylandırma kuralları, uygulama esasları ve mühendislik çözümleri incelenmektedir.
Haftalık Ayrıntılı Ders İçeriği
| Hafta | Teorik | Uygulama | Laboratuvar |
|---|---|---|---|
| 1 | Derse giriş yapılarak deprem mühendisliğinin temel kavramları açıklanır. Depreme dayanıklı yapı tasarımının amacı, kapsamı ve yapı güvenliği açısından önemi değerlendirilir. Türkiye Bina Deprem Yönetmeliği (TBDY-2018) tanıtılarak yönetmeliğin yapısı, bölümleri ve kullanım esasları incelenir. Deprem yönetmeliklerinin yapı tasarımındaki rolü ve mühendislik uygulamalarındaki önemi örnekler üzerinden açıklanır. | TBDY-2018'in genel yapısının incelenmesi ve deprem tasarımında kullanılan temel parametrelerin tanıtılması. | |
| 2 | Depremlerin oluşum mekanizmaları, fay tipleri ve tektonik hareketler incelenir. Sismik dalga türleri, deprem odağı, episantr kavramları ve yer hareketlerinin özellikleri açıklanır. Deprem büyüklüğü (magnitüd) ve deprem şiddeti kavramları arasındaki farklılıklar mühendislik bakış açısıyla değerlendirilir. | Tarihsel depremlerin incelenmesi ve deprem parametrelerinin yorumlanması. | |
| 3 | Deprem kayıtları ve ivme-zaman geçmişleri incelenir. Deprem hareketlerinin yapı davranışına etkileri değerlendirilir. Yer ivmesi, hız ve deplasman ilişkileri açıklanarak deprem yüklerinin oluşumu üzerinde durulur. Dünyada ve Türkiye'de meydana gelen önemli depremlerden elde edilen mühendislik dersleri tartışılır. | Deprem ivme kayıtlarının incelenmesi ve örnek kayıtların değerlendirilmesi. | |
| 4 | TBDY-2018 Bölüm 2 kapsamında deprem yer hareketi düzeyleri ve deprem tehlike haritaları incelenir. DD-1, DD-2, DD-3 ve DD-4 deprem düzeyleri açıklanır. Yerel zemin sınıfları ve deprem tasarımına etkileri değerlendirilir. | Türkiye Deprem Tehlike Haritası kullanılarak örnek tasarım parametrelerinin belirlenmesi. | |
| 5 | Elastik tasarım spektrumu, kısa ve uzun periyot bölgesi parametreleri ile spektral ivme katsayılarının belirlenmesi ele alınır. Zemin etkileri ve tasarım spektrumunun oluşturulması detaylı olarak incelenir. | Belirlenen bir yapı için tasarım spektrumunun oluşturulması. | |
| 6 | TBDY-2018 Bölüm 3 kapsamında bina taşıyıcı sistemlerinin değerlendirilmesi ve tasarım esasları incelenir. Taşıyıcı sistem seçimi, bina önem katsayısı, tasarım sınıfları ve performans hedefleri açıklanır. | Farklı taşıyıcı sistemlerin deprem davranışlarının karşılaştırılması. | |
| 7 | Plan ve düşey düzensizlik türleri ayrıntılı olarak incelenir. Burulma düzensizliği, yumuşak kat, zayıf kat ve taşıyıcı sistem süreksizlikleri için yönetmelik kontrolleri açıklanır. Düzensizliklerin yapı performansına etkileri örnek projeler üzerinden değerlendirilir. | Örnek bina projelerinde düzensizlik kontrollerinin yapılması. | |
| 8 | Ara sınav uygulanır. Ayrıca ilk yedi haftada işlenen konuların kapsamlı tekrarı gerçekleştirilir. Deprem mühendisliğinin temel kavramları, deprem yer hareketleri, deprem tehlike haritaları, tasarım spektrumu, TBDY-2018 hükümleri, taşıyıcı sistem seçimi ve düzensizlik kontrolleri bütüncül bir yaklaşımla yeniden değerlendirilir. Öğrencilerin eksik kaldığı konular üzerinde durularak soru-cevap ve örnek problem çözümleri yapılır. | Örnek sınav sorularının çözümü ve konu tekrarı. | |
| 9 | TBDY-2018 Bölüm 4 kapsamında dayanıma göre tasarım yaklaşımının temel esasları ayrıntılı olarak incelenir. Eşdeğer Deprem Yükü Yöntemi'nin kullanım koşulları, yöntemin uygulanabileceği yapı türleri ve hesap aşamaları açıklanır. Bina toplam deprem yükünün belirlenmesi, tasarım ivme spektrumu parametrelerinin kullanılması, bina ağırlığının hesaplanması ve taban kesme kuvvetinin elde edilmesi detaylı örnekler üzerinden gösterilir. Ayrıca deprem yüklerinin kat seviyelerine dağıtılması ve yük kombinasyonlarının taşıyıcı sistem tasarımındaki etkileri değerlendirilir. | Örnek bir çok katlı betonarme bina için eşdeğer deprem yükü hesabı yapılır. Taban kesme kuvveti hesaplanır ve katlara dağıtılan deprem kuvvetleri manuel olarak belirlenir. | |
| 10 | Mod Birleştirme Yöntemi ve dinamik analiz esasları ayrıntılı olarak incelenir. Doğal titreşim periyodu, mod şekilleri, etkin kütle katılım oranları ve spektrum analizinin teorik temelleri açıklanır. Dinamik analiz sonuçlarının değerlendirilmesi, mod sayısının seçimi ve yönetmelik tarafından istenen yeterlilik kontrolleri ele alınır. Eşdeğer deprem yükü yöntemi ile mod birleştirme yönteminin avantajları ve sınırlamaları karşılaştırılır. | Bilgisayar destekli analiz programı kullanılarak bir bina modeli oluşturulur. Modal analiz gerçekleştirilir, doğal titreşim modları incelenir ve spektrum analiz sonuçları yorumlanır. | |
| 11 | TBDY-2018 Bölüm 7 kapsamında betonarme kolonların deprem tasarım esasları ayrıntılı olarak incelenir. Güçlü kolon-zayıf kiriş ilkesi, kapasite tasarımı yaklaşımı ve kolonların deprem performansındaki kritik rolü açıklanır. Eksenel yük seviyesinin kolon davranışına etkisi değerlendirilir. Özel deprem etriyeleri, sarılma bölgeleri, bindirme boyları ve kolon uç bölgelerindeki detaylandırma kuralları yönetmelik hükümlerine göre incelenir. | Gerçek proje çizimleri üzerinden kolon donatı detayları incelenir. Yönetmelik koşullarına uygun ve uygun olmayan detaylandırmalar karşılaştırılarak değerlendirilir. | |
| 12 | Betonarme kirişlerin ve perde duvarların deprem tasarımı ayrıntılı olarak ele alınır. Kirişlerde plastik mafsal oluşumu, kesme güvenliği ve sünek davranış koşulları açıklanır. Perde duvarların yapı rijitliği ve deprem performansına katkısı değerlendirilir. Perde sınır bölgeleri, donatı düzenlemeleri ve kapasite tasarım ilkeleri detaylı olarak incelenir. Kolon-kiriş-perde etkileşiminin yapı davranışına etkileri tartışılır. | Kiriş ve perde duvar detayları proje paftaları üzerinden incelenir. Donatı yerleşimleri ve özel deprem detayları değerlendirilir. | |
| 13 | Bir bina statik projesinin deprem yönetmeliği açısından bütüncül değerlendirilmesi gerçekleştirilir. Taşıyıcı sistem seçimi, kolon-perde yerleşimleri, kat rijitlikleri, düzensizlik kontrolleri ve yük aktarım mekanizmaları detaylı olarak incelenir. Statik proje ile deprem analiz sonuçları arasındaki uyum değerlendirilir. Proje müelliflerinin tasarım kararları mühendislik bakış açısıyla yorumlanır. | Gerçek bir betonarme bina projesi üzerinde taşıyıcı sistem analizi yapılır. Kolon, kiriş ve perde yerleşimleri incelenerek deprem performansı açısından değerlendirilir. | |
| 14 | Şantiye uygulamalarında deprem yönetmeliği hükümlerinin uygulanması incelenir. Donatı yerleşim hataları, eksik etriye kullanımı, yetersiz bindirme boyları, beton kalitesi problemleri ve uygulama kusurlarının deprem performansına etkileri değerlendirilir. Kalite kontrol süreçleri, yapı denetimi uygulamaları ve saha mühendisliğinde karşılaşılan yaygın problemler ele alınır. Gerçek deprem hasarlarından elde edilen örnekler üzerinden mühendislik değerlendirmeleri yapılır. | Şantiye fotoğrafları ve uygulama videoları üzerinden deprem yönetmeliğine uygun ve uygun olmayan uygulamalar analiz edilir. | |
| 15 | Final Sınavı |
Ders Kitabı Malzemesi Önerilen Kaynaklar
Türkiye Bina Deprem Yönetmeliği, 2019, Çevre ve Şehircilik Bakanlığı Deprem Bölgelerinde Yapılacak Binalar Hakkında Yönetmelik, 2007, Çevre ve Şehircilik Bakanlığı TS 500,"Betonarme Yapıların Tasarım ve Yapım Kuralları", Türk Standartları Enstitüsü, Ankara, 2000. Doğangün A. 2011, Betonarme yapıların hesap ve tasarımı, Birsen Yayınevi Celep Z. ve Kumbasar N. 2005; Betonarme Yapılar, Beta Dağıtım, İstanbul Ersoy U. ve Özcebe G., 2001, Betonarme, Evrim Yayınevi.
Planlanan Öğrenme Aktiviteleri ve Metodları
Değerlendirme
| Yarıyıl (Yıl) İçi Etkinlikleri | Adet | Değer |
|---|---|---|
| Ara Sınav | 1 | 100 |
| Toplam | 100 | |
| Yarıyıl (Yıl) Sonu Etkinlikleri | Adet | Değer |
| Final Sınavı | 1 | 100 |
| Toplam | 100 | |
| Yarıyıl (Yıl) İçi Etkinlikleri | 40 | |
| Yarıyıl (Yıl) Sonu Etkinlikleri | 60 | |
Staj Durumu
Yok
İş Yükü Hesaplaması
| Etkinlikler | Sayısı | Süresi (saat) | Toplam İş Yükü (saat) |
|---|---|---|---|
| Ara Sınav | 1 | 1 | 1 |
| Final Sınavı | 1 | 1 | 1 |
| Derse Katılım | 14 | 2 | 28 |
| Proje Hazırlama | 2 | 10 | 20 |
| Ev Ödevi | 3 | 5 | 15 |
| Toplam İş Yükü (saat) | 65 | ||
Program ve Öğrenme Çıktıları İlişkisi
| PÇ 1 | PÇ 2 | PÇ 3 | PÇ 4 | PÇ 5 | PÇ 6 | PÇ 7 | PÇ 8 | PÇ 9 | PÇ 10 | PÇ 11 | PÇ 12 | PÇ 13 | PÇ 14 | |
| ÖÇ 1 | 5 | 5 | 5 | 5 | 5 | 5 | 5 | 5 | 5 | |||||
| ÖÇ 2 | 5 | 5 | 5 | 5 | 5 | 5 | 5 | 5 | 5 | |||||
| ÖÇ 3 | 5 | 5 | 5 | 5 | 5 | 5 | 5 | 5 | 5 | |||||
| ÖÇ 4 | 5 | 5 | 5 | 5 | 5 | 5 | 5 | 5 | 5 | |||||
| ÖÇ 5 | 5 | 5 | 5 | 5 | 5 | 5 | 5 | 5 | 5 |
* Katkı Düzeyi : 1 Çok düşük 2 Düşük 3 Orta 4 Yüksek 5 Çok yüksek