GERİ DÖN
Ders Öğretim Planı
| Dersin Kodu | Dersin Adı | Dersin Türü | Yıl | Yarıyıl | AKTS |
|---|---|---|---|---|---|
| MYİNŞ1026 | KAGİR YAPILAR | Seçmeli Ders Grubu | 1 | 2 | 2,00 |
Dersin Seviyesi
Önlisans
Dersin Sunulduğu Dil
Türkçe
Dersin Amacı
Yapının tarifini söyler ve yapı sınıflarını açıklar. Kazı, tahkim ve drenaj gibi alt yapı çalışmalarını açıklar.Yüzeysel ve derin temel çeşitlerini söyler, uygulanma nedenlerini açıklar. Duvar, baca, merdiven, asansör, rampa ve çatı gibi üst yapı elemanlarını tanır, genel olarak yapım kurallarını açıklar. Betonarme yapı elemanlarını bilir ve yapım kurallarını açıklar. Prefabrik yapı elemanlarını bilir ve yapım kurallarını açıklar. Çelik yapılarda kullanılan çelik elemanları tanır. Çelik yapı birleştirme elemanlarını açıklar ve nerede, hangi birleştirme elemanının kullanılacağını söyler.Ahşap yapı elemanlarını bilir ve genel yapım kurallarını açıklar.
Dersi Veren Öğretim Görevlisi Görevlileri
Dr. Öğr. Üyesi Fırat KIPÇAK
Öğrenme Çıktıları
| 1 | Öğrenci, yapının tanımını yapabilecek, yapı kavramını oluşturan temel bileşenleri (taşıyıcı sistem, kapatıcı elemanlar, yapı kabuğu vb.) açıklayabilecek ve yapıların kullanım amacına, taşıyıcı sistem özelliklerine ve malzeme türlerine göre sınıflandırılmasını mühendislik yaklaşımıyla değerlendirebilecektir. |
| 2 | Öğrenci, kazı, iksa (tahkim) ve drenaj gibi zemin hazırlık ve altyapı çalışmalarının yapı üretim sürecindeki önemini açıklayabilecek, farklı zemin koşullarına göre uygulanma yöntemlerini karşılaştırabilecek ve yüzeysel ile derin temel sistemlerini tanımlayarak hangi koşullarda tercih edildiklerini gerekçeleriyle açıklayabilecektir. |
| 3 | Öğrenci, duvar, baca, merdiven, asansör ve çatı gibi üst yapı elemanlarını tanıyabilecek, bu elemanların yapısal ve fonksiyonel görevlerini açıklayabilecek ve genel yapım kurallarını mühendislik standartları çerçevesinde yorumlayabilecektir. Ayrıca betonarme yapı elemanlarının (kolon, kiriş, döşeme vb.) davranışlarını anlayarak temel yapım prensiplerini açıklayabilecektir. |
| 4 | Öğrenci, prefabrik yapı elemanlarının üretim, taşıma ve montaj süreçlerini açıklayabilecek ve bu sistemlerin kullanım avantajlarını değerlendirebilecektir. Çelik yapı sistemlerinde kullanılan profil ve elemanları tanıyabilecek, çelik birleşim türlerini (kaynaklı, bulonlu vb.) açıklayabilecek ve hangi birleşim türünün hangi yapısal koşullarda tercih edilmesi gerektiğini analiz edebilecektir. |
| 5 | Öğrenci, ahşap yapı elemanlarının temel özelliklerini tanıyabilecek, taşıyıcı sistemlerde ahşabın kullanım alanlarını açıklayabilecek ve ahşap yapıların tasarım ve uygulama aşamalarında dikkat edilmesi gereken genel yapım kurallarını (nem, dayanım, bağlantı detayları vb.) değerlendirebilecektir. |
Öğrenim Türü
Birinci Öğretim
Dersin Ön Koşulu Olan Dersler
Yok
Ders İçin Önerilen Diğer Hususlar
Yok
Dersin İçeriği
Bu ders kapsamında yapı kavramı ve yapıların sınıflandırılması detaylı olarak ele alınır; taşıyıcı sistem tipleri, yapı elemanlarının görevleri ve yapıların kullanım amaçlarına göre ayrımı açıklanır. Yapı üretim sürecinin temel aşamalarından biri olan kazı işleri, zemin özelliklerine bağlı olarak tahkim (iksa sistemleri) ve su kontrolü amacıyla drenaj sistemleri mühendislik yaklaşımıyla incelenir. Temel sistemleri kapsamında yüzeysel temeller (tekil, sürekli, radye temeller) ve derin temeller (kazık temeller vb.) tanıtılır; zemin-yapı etkileşimi ve yük aktarım mekanizmaları açıklanır. Duvar sistemlerinde kâgir duvar türleri, bağlayıcı örgü kuralları, duvarların taşıyıcı ve bölücü eleman olarak davranışı ve yapısal performansları değerlendirilir. Baca sistemleri kapsamında baca türleri, duman tahliyesi prensipleri, ısı etkileri ve güvenli yapı detayları ele alınır. Merdiven sistemleri için farklı merdiven tipleri (düz kollu, döner, L ve U planlı merdivenler) ve ergonomik tasarım kriterleri açıklanır. Çatı sistemlerinde ahşap, çelik ve betonarme çatı türleri, çatı kaplama malzemeleri, su yalıtımı ve yük taşıma davranışı incelenir. Son bölümde modern yapı sistemleri olan betonarme, prefabrik, çelik ve ahşap yapılar karşılaştırmalı olarak ele alınır; her bir sistemin avantajları, dezavantajları, kullanım alanları ve yapısal davranış özellikleri değerlendirilir. Böylece öğrencilerin farklı yapı sistemlerini teknik ve uygulamalı açıdan analiz edebilmesi hedeflenir.
Haftalık Ayrıntılı Ders İçeriği
| Hafta | Teorik | Uygulama | Laboratuvar |
|---|---|---|---|
| 1 | Yapı kavramı, yapıların mühendislik açısından tanımı ve temel bileşenleri (taşıyıcı sistem, taşıyıcı olmayan elemanlar, yapı kabuğu) ayrıntılı olarak ele alınır. Yapıların kullanım amacına, taşıyıcı sistem türüne ve kullanılan yapı malzemelerine göre sınıflandırılması açıklanır. Ayrıca yapı güvenliği, dayanıklılık ve kullanım ömrü gibi temel yapı performans kriterlerine giriş yapılır. | Farklı yapı türlerine ait görseller incelenerek yapı sınıflandırması yapılır ve taşıyıcı sistemlerin tanımlanmasına yönelik örnek çalışmalar gerçekleştirilir. | |
| 2 | Kazı işleri, zemin sınıfları ve kazı yöntemleri detaylı olarak açıklanır. İksa sistemleri (palplanş, ankrajlı sistemler, çelik destekli tahkimatlar) ve batardo uygulamalarının su kontrollü kazılardaki rolü incelenir. Drenaj sistemlerinin temel amacı, yeraltı suyu kontrolü ve yapı güvenliği üzerindeki etkileri ele alınır. | Farklı zemin koşullarına göre kazı ve iksa sistemleri seçimi yapılır ve drenaj çözüm önerileri geliştirilir. | |
| 3 | Yüzeysel temel sistemleri (tekil, sürekli ve radye temeller) ayrıntılı olarak tanıtılır. Zemin taşıma gücü, oturma problemleri ve yapı yüklerinin zemine aktarımı açıklanır. Temel seçiminde zemin özelliklerinin ve yapı yüklerinin etkisi değerlendirilir. | Farklı yapı senaryoları için uygun yüzeysel temel türü seçimi yapılır. | |
| 4 | Derin temel sistemleri (kazık temeller, keson temeller vb.) ve kullanım gereklilikleri açıklanır. Zayıf zemin koşullarında yük aktarım mekanizmaları ve kazıkların çalışma prensipleri detaylandırılır. | Zemin özelliklerine göre derin temel seçimi ve örnek tasarım değerlendirmeleri yapılır. | |
| 5 | Kâgir duvar türleri (taşıyıcı, dolgu, bölücü duvarlar) ve duvar örgü teknikleri ayrıntılı olarak açıklanır. Tuğla ve taş örgü kuralları, bağlama düzenleri ve duvar stabilitesi incelenir. Baca sistemlerinin çalışma prensipleri ve yapım kuralları ele alınır. | Duvar örgü düzenleri çizilir ve basit baca detayları üzerinde uygulamalar yapılır. | |
| 6 | Çatı sistemleri (düz, eğimli, kırma, beşik ve makaslı çatılar) tanıtılır. Çatıların yük taşıma davranışı, su yalıtımı, ısı yalıtımı ve rüzgâr yüklerine karşı davranışı açıklanır. Çatı tasarımında eğim ve kaplama malzemelerinin etkisi değerlendirilir. | Farklı çatı tipleri için plan ve kesit çizimleri yapılır. | |
| 7 | Merdiven türleri ve geometrik tasarım prensipleri açıklanır. Rıht ve basamak ölçülerinin insan ergonomisine göre belirlenmesi, merdiven dengelendirme yöntemleri ve güvenlik kriterleri incelenir. | Merdiven plan çizimleri yapılır ve basit dengelendirme hesapları uygulanır. | |
| 8 | 1–7. haftalarda işlenen yapı kavramı, kazı ve iksa sistemleri, temeller, duvarlar, çatı sistemleri ve merdiven tasarımı konuları kapsamlı biçimde tekrar edilir. Öğrencilerin temel yapı üretim süreçlerini bütüncül olarak kavramaları sağlanır. Ardından ara sınav uygulanarak teorik bilgi düzeyi ölçülür. | Karma yapı örnekleri üzerinde tekrar çalışmaları yapılır ve sınav öncesi problem çözme oturumu gerçekleştirilir. | |
| 9 | Kâgir yapılarda taşıyıcı sistem davranışı, yük aktarım mekanizması ve duvarların yapısal rolü ayrıntılı olarak ele alınır. Yığma yapıların basınç altında çalışma prensibi, çekme ve eğilme etkilerine karşı zayıf davranışı mühendislik açısından açıklanır. Taşıyıcı duvar sistemlerinde yüklerin temele aktarılması, duvar sürekliliği ve açıklıkların (kapı-pencere) sistem davranışına etkisi değerlendirilir. Ayrıca kâgir yapıların rijitlik ve stabilite özellikleri incelenir. | Basit kâgir duvar sistemlerinde yük yolu analizi yapılır ve açıklıklı duvarların davranışı şematik olarak incelenir. | |
| 10 | Taşıyıcı kâgir duvarlarda gerilme dağılımı ve yükün duvar boyunca yayılımı açıklanır. Duvar kalınlığı, malzeme türü ve harç özelliklerinin taşıma kapasitesine etkisi değerlendirilir. Yığma yapılarda çatlak oluşum mekanizmaları ve bu çatlakların yapısal davranışa etkisi incelenir. Ayrıca yük yoğunluğu, açıklık oranı ve kat sayısının duvar davranışına etkisi tartışılır. | Farklı duvar kalınlıkları için yük taşıma senaryoları analiz edilir ve basit gerilme dağılım örnekleri çözülür. | |
| 11 | Kâgir yapılarda duvar örgü teknikleri ve bağlama düzenleri (running bond, header bond vb.) detaylı olarak incelenir. Harç türlerinin (çimento, kireç ve karma harçlar) duvar dayanımına etkisi açıklanır. Duvar stabilitesini artıran detay çözümler ve köşe birleşimlerinin davranışı ele alınır. Ayrıca yığma yapılarda düşey süreklilik ve yük aktarım sürekliliği kavramları açıklanır. | Duvar örgü şemaları çizilir ve farklı bağlama tiplerinin taşıyıcı davranışa etkisi karşılaştırılır. | |
| 12 | Yığma yapılarda açıklık oluşturma (kapı, pencere) ve bu açıklıkların üstündeki yük taşıma sistemleri (lentolar ve kemerler) detaylandırılır. Kemer sistemlerinin çalışma prensibi, yükün basınç hattı boyunca aktarılması ve geometrik stabilite koşulları açıklanır. Ayrıca kâgir yapıların yatay yükler (rüzgâr ve deprem) altındaki davranışı genel hatlarıyla değerlendirilir. | Lento ve kemer detayları üzerinde çizim çalışmaları yapılır ve açıklıklı duvar sistemleri analiz edilir. | |
| 13 | Kâgir yapıların düşey ve yatay stabilitesi, perde duvar etkisi ve yapı rijitliği kavramları açıklanır. Yapı yüksekliğinin artmasıyla birlikte stabilite problemleri ve çatlama riskleri değerlendirilir. Ayrıca yığma yapılarda deprem davranışı temel düzeyde ele alınır ve duvar süreksizliklerinin riskleri tartışılır. | Basit kâgir yapı modellerinde stabilite değerlendirmesi yapılır. | |
| 14 | Kâgir yapılarda hasar türleri, çatlak tipleri ve yapı bozulma mekanizmaları incelenir. Nem, donma-çözülme, malzeme yorulması ve hatalı işçilik gibi faktörlerin yapı performansına etkisi açıklanır. Ayrıca kâgir yapıların güçlendirilmesine yönelik temel yaklaşımlar (derz enjeksiyonu, duvar kalınlaştırma vb.) tanıtılır. | Çatlak türleri görsel olarak incelenir ve basit hasar değerlendirme çalışmaları yapılır. | |
| 15 | Final Sınavı |
Ders Kitabı Malzemesi Önerilen Kaynaklar
Özdemir, İ., Yapı Elemanları, Eskişehir, 2003 Özcan, K., Yapı, Ankara, 1990
Planlanan Öğrenme Aktiviteleri ve Metodları
Değerlendirme
| Yarıyıl (Yıl) İçi Etkinlikleri | Adet | Değer |
|---|---|---|
| Ara Sınav | 1 | 100 |
| Toplam | 100 | |
| Yarıyıl (Yıl) Sonu Etkinlikleri | Adet | Değer |
| Final Sınavı | 1 | 100 |
| Toplam | 100 | |
| Yarıyıl (Yıl) İçi Etkinlikleri | 40 | |
| Yarıyıl (Yıl) Sonu Etkinlikleri | 60 | |
Staj Durumu
Yok
İş Yükü Hesaplaması
| Etkinlikler | Sayısı | Süresi (saat) | Toplam İş Yükü (saat) |
|---|---|---|---|
| Ara Sınav | 1 | 1 | 1 |
| Final Sınavı | 1 | 1 | 1 |
| Derse Katılım | 14 | 2 | 28 |
| Alan Gezisi | 3 | 4 | 12 |
| Ev Ödevi | 3 | 3 | 9 |
| Toplam İş Yükü (saat) | 51 | ||
Program ve Öğrenme Çıktıları İlişkisi
| PÇ 1 | PÇ 2 | PÇ 3 | PÇ 4 | PÇ 5 | PÇ 6 | PÇ 7 | PÇ 8 | PÇ 9 | PÇ 10 | PÇ 11 | PÇ 12 | PÇ 13 | PÇ 14 | |
| ÖÇ 1 | 5 | 5 | 5 | 5 | 5 | 5 | 5 | 5 | 5 | |||||
| ÖÇ 2 | 5 | 5 | 5 | 5 | 5 | 5 | 5 | 5 | 5 | |||||
| ÖÇ 3 | 5 | 5 | 5 | 5 | 5 | 5 | 5 | 5 | 5 | |||||
| ÖÇ 4 | 5 | 5 | 5 | 5 | 5 | 5 | 5 | 5 | 5 | |||||
| ÖÇ 5 | 5 | 5 | 5 | 5 | 5 | 5 | 5 | 5 | 5 |
* Katkı Düzeyi : 1 Çok düşük 2 Düşük 3 Orta 4 Yüksek 5 Çok yüksek