GERİ DÖN
Ders Öğretim Planı
| Dersin Kodu | Dersin Adı | Dersin Türü | Yıl | Yarıyıl | AKTS |
|---|---|---|---|---|---|
| MYOSA2040+ | OKSİDATİFSTRES VE ANTİOKSİDANLAR | Ders | 2 | 4 | 3,00 |
Dersin Seviyesi
Önlisans
Dersin Sunulduğu Dil
Dersin Amacı
öğrencilere serbest radikallerin ve reaktif oksijen/azot türlerinin oluşum mekanizmalarını, hücresel düzeyde yarattıkları oksidatif stresin fizyolojik ve patolojik süreçlerdeki (yaşlanma, kronik hastalıklar vb.) rolünü kavratmaktır. Aynı zamanda, vücudun bu hasarlara karşı geliştirdiği endojen (enzimatik ve enzimatik olmayan) savunma sistemleri ile beslenme yoluyla alınan ekzojen antioksidanların moleküler düzeydeki koruyucu etkilerini öğretmektir.
Dersi Veren Öğretim Görevlisi Görevlileri
Öğr.Gör. Doğuhan Şaran
Öğrenme Çıktıları
| 1 | Serbest radikallerin ve reaktif türlerin oluşum mekanizmalarını açıklar. |
| 2 | Oksidatif stresin hücresel makromoleküller (lipid, protein, DNA) üzerindeki yıkıcı etkilerini analiz eder. |
| 3 | Vücudun endojen antioksidan savunma sistemlerini sınıflandırır ve hücresel koruma mekanizmalarını yorumlar. |
| 4 | Diyetle alınan ekzojen antioksidanların (vitaminler, polifenoller vb.) sağlık üzerindeki koruyucu rollerini değerlendirir. |
| 5 | Oksidatif stres ve antioksidanlar ile ilgili patolojik durumları ve güncel bilimsel literatürü inceleyerek çıkarımlar yapar. |
Öğrenim Türü
Birinci Öğretim
Dersin Ön Koşulu Olan Dersler
yok
Ders İçin Önerilen Diğer Hususlar
Ön Koşul / Tavsiye: Öğrencilerin bu dersi tam anlamıyla kavrayabilmeleri için temel düzeyde "Biyokimya", "Hücre Biyolojisi" veya "Fizyoloji" bilgisine sahip olmaları şiddetle tavsiye edilir. Disiplinlerarası Yaklaşım: Ders işlenirken konunun sadece hücresel düzeyde bırakılmayıp; beslenme, çevre kirliliği (toksikoloji) ve yaşam tarzı (stres, uyku, egzersiz) ile bağlantısının kurulması önerilir. Güncellik: Oksidatif stres ve antioksidanlar alanı sürekli geliştiği için, klasik ders kitaplarının yanı sıra güncel makalelerin (Pubmed, ScienceDirect) sıkça tartışılması dersin kalitesini artıracaktır.
Dersin İçeriği
Dersin kapsamı şu temel konuları içermektedir: Serbest radikaller, reaktif oksijen türleri (ROS) ve reaktif nitrojen türlerinin (RNS) kimyasal doğası ve oluşum yolları. Oksidatif stresin hücresel hedefleri: Lipid peroksidasyonu, protein oksidasyonu ve DNA hasarı. Oksidatif stres ile ilişkili hastalıklar (Nörodejeneratif hastalıklar, kardiyovasküler hastalıklar, diyabet, kanser ve yaşlanma). Antioksidan savunma sistemlerinin sınıflandırılması. Endojen antioksidan enzimler (Süperoksit dismutaz, katalaz, glutatyon peroksidaz vb.) ve moleküller (Glutatyon, ürik asit vb.). Ekzojen (diyetle alınan) antioksidanlar (C ve E vitaminleri, karotenoidler, polifenoller, flavonoidler). Antioksidan kapasite ve oksidatif stres ölçüm yöntemleri (Laboratuvar prensipleri). Güncel literatürde antioksidan takviyelerinin fayda ve riskleri (Antioksidan paradoksu).
Haftalık Ayrıntılı Ders İçeriği
| Hafta | Teorik | Uygulama | Laboratuvar |
|---|---|---|---|
| 1 | Oksidatif strese giriş: Serbest radikaller ve reaktif oksijen/azot türleri (ROS/RNS) | ||
| 2 | Hücrede reaktif oksijen türlerinin (ROS) oluşum kaynakları (Mitokondri ve enzimler) | ||
| 3 | Oksidatif hasar I: Lipid peroksidasyonu ve mekanizmaları | ||
| 4 | Oksidatif hasar II: Protein oksidasyonu ve DNA hasarı | ||
| 5 | Endojen antioksidan savunma sistemleri I: Enzimatik antioksidanlar (SOD, Katalaz, GPx) | ||
| 6 | Endojen antioksidan savunma sistemleri II: Enzimatik olmayan antioksidanlar (Glutatyon, ürik asit, vb.) | ||
| 7 | Ekzojen (Diyetle alınan) antioksidanlar I: Antioksidan vitaminler (C vitamini, E vitamini) | ||
| 8 | Ara sınav/ Genel Tekrar | ||
| 9 | Ekzojen antioksidanlar II: Fitokimyasallar (Polifenoller, flavonoidler ve karotenoidler) | ||
| 10 | Oksidatif stres, telomer kısalması ve yaşlanma teorileri | ||
| 11 | Kronik hastalıklarda oksidatif stresin rolü (Kardiyovasküler hastalıklar ve diyabet) | ||
| 12 | Nörodejeneratif hastalıklar ve beyinde oksidatif stres (Alzheimer, Parkinson) | ||
| 13 | Antioksidan paradoksu: Yüksek doz antioksidan takviyelerinin olası zararları ve kanser ilişkisi | ||
| 14 | Laboratuvar prensipleri: Oksidatif stres ve toplam antioksidan kapasite (TAS/TOS) ölçüm yöntemleri | ||
| 15 | Final Sınavı |
Ders Kitabı Malzemesi Önerilen Kaynaklar
harper'ın Resimli Biyokimyası (Harper's Illustrated Biochemistry) - Victor W. Rodwell vd. (İlgili bölümler). Lehninger Biyokimyanın İlkeleri (Lehninger Principles of Biochemistry) - David L. Nelson, Michael M. Cox. Oksidatif Stres ve Antioksidanlar - (Türkçe akademik yayınlar ve derleme kitapları).
Planlanan Öğrenme Aktiviteleri ve Metodları
Teorik Anlatım (Düz Anlatım ve Sunum): Görsel materyallerle (hücresel yolak çizimleri, tepkime denklemleri) desteklenmiş öğretim üyesi sunumları. Soru-Cevap ve Sınıf İçi Tartışma: "Fazla antioksidan her zaman iyi midir?" gibi kışkırtıcı sorularla analitik düşünmeyi tetikleme. Makale İnceleme ve Sunum (Literatür Taraması): Öğrencilere dönem başında güncel bir konu (Örn: Ekran maruziyetinin yarattığı oksidatif stres) verilerek makale okuma ve sınıfta sunma ödevi verilmesi. Vaka Analizi (Case Study): Belirli hastalıklar üzerinden (örneğin bir Alzheimer veya diyabet hastasının biyokimyasal tablosu) oksidatif stres verilerinin klinik olarak yorumlanması. Grup Çalışması: Günlük tüketilen gıdaların antioksidan kapasitelerinin listelenmesi ve örnek diyet/menü planlaması çalışmaları.
Değerlendirme
| Yarıyıl (Yıl) İçi Etkinlikleri | Adet | Değer |
|---|---|---|
| Ara Sınav | 1 | 100 |
| Toplam | 100 | |
| Yarıyıl (Yıl) Sonu Etkinlikleri | Adet | Değer |
| Final Sınavı | 1 | 100 |
| Toplam | 100 | |
| Yarıyıl (Yıl) İçi Etkinlikleri | 40 | |
| Yarıyıl (Yıl) Sonu Etkinlikleri | 60 | |
Staj Durumu
yok
İş Yükü Hesaplaması
| Etkinlikler | Sayısı | Süresi (saat) | Toplam İş Yükü (saat) |
|---|---|---|---|
| Ara Sınav | 1 | 5 | 5 |
| Final Sınavı | 1 | 10 | 10 |
| Derse Katılım | 14 | 3 | 42 |
| Soru-Yanıt | 7 | 1 | 7 |
| Toplam İş Yükü (saat) | 64 | ||
Program ve Öğrenme Çıktıları İlişkisi
| PÇ 1 | PÇ 2 | PÇ 3 | PÇ 4 | PÇ 5 | PÇ 6 | PÇ 7 | PÇ 8 | PÇ 9 | PÇ 10 | PÇ 11 | PÇ 12 | PÇ 13 | PÇ 14 | PÇ 15 | PÇ 16 | PÇ 17 | PÇ 18 | PÇ 19 | |
| ÖÇ 1 | 1 | 1 | 1 | 4 | 1 | 1 | 1 | 1 | 1 | 1 | 1 | 1 | 1 | 3 | 4 | 3 | 4 | 4 | 1 |
| ÖÇ 2 | 1 | 1 | 3 | 4 | 1 | 1 | 1 | 4 | 3 | 1 | 1 | 3 | 1 | 4 | 4 | 4 | 3 | 3 | 1 |
| ÖÇ 3 | 4 | 2 | 4 | 4 | 2 | 4 | 2 | 4 | 4 | 2 | 2 | 3 | 2 | 4 | 3 | 4 | 4 | 2 | 1 |
| ÖÇ 4 | 4 | 4 | 3 | 3 | 4 | 4 | 4 | 3 | 3 | 4 | 3 | 3 | 3 | 3 | 3 | 3 | 3 | 4 | 1 |
| ÖÇ 5 | 4 | 4 | 3 | 4 | 3 | 4 | 4 | 4 | 3 | 4 | 3 | 3 | 3 | 4 | 3 | 3 | 4 | 4 | 1 |
* Katkı Düzeyi : 1 Çok düşük 2 Düşük 3 Orta 4 Yüksek 5 Çok yüksek